Presudom Apelacionog suda u Nišu Gž 4674/2018 od 26.03.2019. godine, stavom 1. izreke, odbijena je kao neosnovana žalba tužilje i potvrđena presuda Osnovnog suda u Nišu P 3297/2016 od 28.05.2018. godine u delu stava 1. izreke koji se odnosi na obavezivanje tužene da tužilji zbog neosnovanog obogaćenja isplati iznos od po 6.000,00 dinara mesečno počev od 21.12.2014. godine dok za to postoje zakonski uslovi, odnosno do iseljenja sa pripadajućom kamatom. Stavom 2. izreke, preinačena je presuda Osnovnog suda u Nišu P 3297/2016 od 28.05.2018. godine u delu stava 1. izreke koji se odnosi na obavezivanje tužene na iseljenje i u delu koji se odnosi na utvrđivanje da tužilji pripada pravo pripajanja zajedničkih prostorija, kao i u stavu 2. izreke, tako što je obavezana tužena prema tužilji da zauzete zajedničke prostorije isprazni od lica i stvari i zidom fizički odvoji od ovog dela svog stana, u roku od 15 dana od dana prijema presude, pa je utvrđeno da tužilja ima pravo pripajanja zajedničkih prostorija i to: sušionice površine 17,60m² i perionice površine 10,07m² u potkrovlju zgrade, u ulici ... broj ... u ..., stan broj ..., tako što će zajedničke prostorije fizički odvojiti od stana tužene zaziđivanjem – zatvaranjem vrata koje povezuju zajedničke prostorije sa stanom tužene i otvaranjem vrata iz stana tužilje kojim će zajedničke prostorije fizički povezati sa stanom tužilje. Odlučeno je da svaka stranka snosi svoje troškove postupka.

Protiv pravnosnažne presude donesene u drugom stepenu, tužena je blagovremeno izjavila reviziju pobijajući presudu u preinačujućem delu, zbog bitnih povreda odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni kasacioni sud je ispitao pobijanu presudu u smislu člana 408. u vezi člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku (''Službeni glasnik RS'' br. 72/11... 55/14) i utvrdio da je revizija tužene osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilja je vlasnik stana broj ... na ... spratu u ..., u ulici ... broj ... . Rešenjem Sekretarijata za urbanizam Grada Niša broj ...-...-.../... od 10.03.1993. godine, a shodno Zakonu o nadziđivanju zgrada i pretvaranju zajedničkih prostorija u stanove (''Službeni glasnik RS'' br. 24/88 i 46/94) tužilji je priznato pravo pripajanja zajedničkih prostorija i to perionice površine 10,07m² i sušionice površine 17,60m², sve ukupne površine 27,67m² u potkrovlju zgrade broj ... pored njenog stana broj .... Naznačeno rešenje je više puta ukidano, da bi isto rešenje pod novim brojem ...-.../...-... od 04.07.2010. godine postalo pravnosnažno dana 09.07.2013. godine. U međuvremenu, dok to rešenje nije postalo pravnosnažno, skupština stambene zgrade je sa investitorom, povodom rekonstrukcije ravnog krova na zgradi i nadogradnje stambene zgrade i izgradnje kosog krova na zgradi, zaključila ugovor 11.06.2003. godine. Prema članu 2. tog ugovora zaključenim sa Preduzećem „PRO SOFT INŽENJERING“ DOO iz Niša, kao investitoru je dozvoljeno i da pretvori postojeće zajedničke površine (površinu od 30m² na ulazu broj ... i 20, 70m² na ulazu broj ...) u stambeni prostor, popuni, dogradi ... etažu, te da iznad ... etaže izgradi i potkrovlje. Prema članu 4. nazačenog ugovora investitor stiče pravo svojine na celokupnom prostoru sagrađenom (uključujući i sada postojeće zajedničke prostorije) osim dve novoizgrađene zajedničke prostorije u tavanskom delu, površine 30m² iznad ulaza broj ... i 20,70m² na ulazu broj ... . Ugovoren je overen kod Opštinskog suda u Nišu pod Ov .../... dana 11.06.2003. godine. Na osnovu zaključenog ugovora Preduzeće „PRO SOFT INŽENJERING“ kao investitor je dobilo i rešenje o odobrenju za izgradnju koje mu je izdato od strane nadležnog opštinskog organa dana 31.10.2003. godine. Istim mu je odobreno pretvaranje zajedničkih prostorija na broju ... ukupne površine 20,70m² u stambeni prostor i da popuni petu etažu i izgradi potkrovlje iznad cele površine stambene zgrade sa tavanom i ostavama za novoplanirane stanove kao i dve zajedničke prostorije iste površine koje će ostati u vlasništvu Skupštine stanara stambene zgrade u Nišu u ulici ... broj ... . Investitor je u skladu sa izdatom građevinskom dozvolom izveo građevinske radove i od dela novoizgrađenog prostora i dela koji je ranije postojao, napravio posebnu stambenu jedinicu kao stan broj ... koji ima ukupnu površinu 39,19m². Predmetni stan je po ugovoru o kupoprodaji stana kupila od „PRO SOFT INŽENJERING“ DOO iz Niša ovde tužena BB iz ... . Ugovor je overen kod Opštinskog suda u Nišu pod Ov .../... od 23.12.2004. godine. Tužena je ušla u državinu predmetnog stana i isti koristi. Pre nego što je predmetni stan završen i započeta izgradnja, tužilja je na osnovu rešenja Sekretarijata za urbanizam Grada Niša broj ...-...-.../... od 10.03.1993. godine sporne prostorije pripojila svom stanu, ali kada je bila odsutna, prinudno je iseljena od strane „PRO SOFT INŽENJERING“ tako što su joj stvari iz tog dela iznete na ulicu kod kontejnera, a taj deo pripojen prilikom gradnje novoizgrađenom stanu broj ...čiji je vlasnik ovde tužena.

Pri ovako utvrđenom činjeničnom stanju, prvostepeni sud je odbio tužbeni zahtev tužilje kao neosnovan. Nalazeći da na strani tužene postoji nedostatak pasivne legitimacije shodno odredbi člana 37. ZOSPO obzirom da je ista u državini predmetnih nepokretnosti po osnovu punovažnog ugovora o kupoprodaji stana koji je overen pred sudom pod Ov .../... od 23.12.2004. godine. Tužena nije neosnovano zauzela deo prostora koji potražuje tužilja. Taj prostor je prisajedinjen ostalom delu njenoga stana i ne može se fizički razdvojiti jer je sve to objedinjeno prilikom nadogradnje i sanacije ravnog krova. Tužena je u državini spornog prostora, savesna je, taj prostor koristi ne bez pravnog osnova jer ima validan kupoprodajni ugovor.

Drugostepeni sud je našao da je prvostepeni sud pravilno utvrdio činjenično stanje i da pravilno postupio kada je odbio tužbeni zahtev tužilje vezano za isplatu po 6.000,00 dinara mesečno počev od 21.12.2014. godine na ime neosnovanog obogaćenja, pa do iseljenja jer tužilja shodno čl. 7. i 231. ZPP nije dokazala da je tužena korišćenjem naznačenih prostorija ostvarila korist koju potražuje tužbenim zahtevom da je isti u korelaciji sa umanjenjem njene imovine tj. sa materijalnim gubitkom koji isti ima zbog nekorišćenja predmetnih prostorija kao svojih stvari u traženom periodu. Tužena je te prostorije koristila sa pravnim osnovom i bila savesna strana jer je pre kupovine stana uvidela da postoji građevinska dozvola za izgradnju izdata investitoru, a osim toga prodavac joj je pružao zaštitu od pretenzija trećih lica odnosno pružao joj je zaštitu edevikcije. Međutim, vezano za drugi deo tužbenog zahteva drugostepeni sud nije prihvatio pravne argumente koje je izneo prvostepeni sud. Polazeći od odredbe člana 37. st. 1. i 2. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa kao i člana 19. Zakona o svojini na delovima zgrada, kao i odredbi čl. 20-34. tada važećeg Zakona o nadziđivanju zgrada i pretvaranju zajedničkih prostorija u stanove, zaključuje da je momentom donošenja rešenja o priznavanju tužilji prava na pripajanje zajedničkih prostorija svom stanu (rešenje od 10.03.1993. godine), ostalim stanarima prestalo pravo korišćenja na zajedničkim prostorijama u potkrovlju zgrade, te da je na osnovu toga tužilja stekla isključivo pravo trajnog korišćenja spornih prostorija, a time i pravo svojine shodno odredbi člana 20. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa. Pri tome, drugostepeni sud nalazi da su ništave odredbe čl. 2. i 4. ugovora o uređenju međusobnih odnosa koje je zaključila Skupština stanara sa investitorom pod Ov .../... od 11.06.2003. godine a sve shodno odredbi člana 103. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima jer Skupština stanara nije mogla preneti pravo svojine na spornim prostorijama investitoru „PRO SOFT INŽENJERING“. Shodno tome proizilazi da ni privredno društvo „PRO SOFT INŽENJERING“ nije moglo raspolagati spornim prostorom jer nije mogao postati vlasnik istog usled ništavosti navedenih odredbi ugovora o uređenju međusobnih odnosa, te je tužena kupila sporni prostor od nevlasnika usled čega ne uživa pravnu zaštitu prema vlasniku. Imajući u vidu da se kupovinom od nevlasnika može steći svojina samo na pokretnoj stvari pod propisanim uslovima shodno odredbi člana 31. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa to je drugostepeni sud shodno citiranim odredbama Zakona o nadziđivanju zgrada i pretvaranju zajedničkih prostorija u stanove usvojio žalbu tužilje i u tom delu preinačio prvostepenu presudu i usvojio tužbeni zahtev.

Po oceni Vrhovnog kasacionog suda, u pobijanoj drugostepenoj presudi pogrešno je primenjeno materijalno pravo kada je prvostepena presuda preinačena u delu stava 1. i 2. izreke i usvojen tužbeni zahtev tužilje. Ovo iz razloga što je u ovoj pravnoj situaciji drugostepeni sud morao da vodi računa o savesnosti stranaka vezano za sticanje prava svojine na spornom prostoru. Iz činjeničnog stanja proizilazi da je tužena savesna jer je stan kupila od investitora koji je uredno dobio građevinsku dozvolu. Tužena je ispunila svoju obavezu prema ugovoru o kupoprodaji stana i nalazi se u državini spornog prostora. Sporni prostor je faktički pripojen ostalom delu njenog stana. Dalje, tužilji je rešenje o priznavanju prava na pripajanje zajedničkih prostorija u površini od 27,60m² u potkrovlju zgrade broj ...postalo pravnosnažno tek dana 09.07.2013. godine. Stoga proizilazi da tužilja još uvek nije imala pravnosnažnu odluku o pripajanju predmetnih zajedničkih prostorija svom stanu. Tačno je da tužilja od strane Privrednog društva „PRO SOFT INŽENJERING“ prinudno iseljena iz predmetnih prostorija ali ista je imala i mogućnost pravne zaštite podnošenjem tužbe za smetanje državine i sl. Stoji činjenica da Skupština stanara stambene zgrade nakon donošenja rešenja Sekretarijata za urbanizam Grada Niša od 10.03.1993. godine kojim je tužilji priznato pravo pripajanja zajedničkih prostorija svom stanu nije mogla sa investitorom „PRO SOFT INŽENJERING“ da zaključi ugovor o ustupanju tog prostora za nadziđivanje, te da nadležni državni organ nije trebao da izda građevinsku dozvolu Privrednom društvu „PRO SOFT INŽENJERING“ kojim bi građevinskom dozvolom bio obuhvaćen i sporni prostor, a ovo iz razloga što se radi o državnom organu koji je u sastavu Skupštine opštine Niš, a između svih tih organa mora da postoji određena informisanost prilikom odlučivanja kada se radi o istoj stvari. Zbog tih propusta, tužilju odluka suda ne lišava prava na naknadu štete. Međutim, u kontekstu ocene savesnosti tužilje i tužene, Vrhovni kasacioni sud nalazi da je pravilno procenio prvostepeni sud da je savesnost tužene većeg stepena u odnosu na savesnost tužilje, ista je u državini spornog prostora, te da shodno tome istoj treba pružiti pravnu zaštitu. Stoga je Vrhovni kasacioni sud našao da je presudu drugostepenog suda u tom delu bilo neophodno preinačiti i potvrditi presudu prvostepenog suda.

S obzirom na navedeno, drugostepena presuda je preinačena, odbijena žalba tužilje i potvrđena prvostepena presuda u skladu sa članom 416. stav 1. ZPP.

Odluka o troškovima revizijskog postupka doneta je u skladu sa čl. 153. i 165. ZPP, prema važećoj advokatskoj tarifi i taksenoj tarifi iz Zakona o sudskim taksama.

Predsednik veća sudija

dr Dragiša B. Slijepčević,s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić