U IME NARODA

Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Dragane Marinković, predsednika veća, Marine Milanović i Zorice Bulajić, članova veća, u parnici tužioca AA iz ..., čiji je punomoćnik Biserka Crnoglavac, advokat iz ..., protiv tuženog JKP Gradsko saobraćajno preduzeće „Beograd“ sa sedištem u Beogradu, čiji je punomoćnik Dragan Milovanović, advokat iz ..., radi isplate, odlučujući o reviziji tuženog izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž1 311/24 od 30.01.2024. godine, u sednici veća održanoj 10.07.2024. godine, doneo je

P R E S U D U

ODBIJA SE kao neosnovana revizija tuženog, izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž1 311/24 od 30.01.2024. godine.

ODBIJA SE, kao neosnovan, zahtev tuženog za naknadu revizijskih troškova.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 1749/22 od 07.11.2023. godine, stavom prvim i drugim izreke, odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev kojim je tužilac tražio da se obaveže tuženi da mu na ime razlike u visini predviđene i isplaćene naknade za troškove ishrane u toku rada, koja se isplaćuje u gotovom novcu i u bonovima isplati, za period od juna 2019. godine do maja 2021. godine, pojedinačne iznose sa kamatom, navedene u tim stavovima izreke. Stavom trećim izreke, utvrđeno je da je tužba povučena u delu za naknadu štete zbog manje isplaćene zarade za period od juna 2019. godine do maja 2021. godine u iznosu od 4.169.810,02 dinara sa kamatom, regres za isti period u iznosu od 26.874,68 dinara i uplatu doprinosa za socijalno osiguranje. Stavom četvrtim izreke, otkazano je zakazano ročište. Stavom petim izreke, obavezan je tužilac da tuženom naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 55.589,00 dinara.

Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž1 311/24 od 30.01.2024. godine, stavom prvim i drugim izreke, preinačena je prvostepena presuda u stavu prvom i drugom izreke, usvojen tužbeni zahtev i obavezan tuženi da tužiocu na ime razlike u visini naknade troškova za ishranu u toku rada koja se isplaćuje u gotovom novcu i u bonovima, isplati pojedinačne iznose sa kamatom, navedene ovim stavovima izreke. Stavom trećim izreke, preinačeno je rešenje o troškovima postupka sadržano u stavu petom izreke prvostepene presude, tako što je odbijen zahtev tuženog za naknadu troškova parničnog postupka u iznosu od 55.589,00 dinara. Stavom četvrtim izreke, obavezan je tuženi da tužiocu naknadi troškove prvostepenog postupka u iznosu od 145.515,00 dinara. Stavom petim izreke, obavezan je tuženi da tužiocu na ime naknade troškova drugostepenog postupka isplati 31.218,00 dinara.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tuženi je izjavio blagovremenu reviziju, zbog pogrešne primene primene materijalnog prava i predložio da se o reviziji odluči kao izuzetno dozvoljenoj, u smislu odredbe člana 404. Zakona o parničnom postupku.

S obzirom da je revizija tuženog dozvoljena po odredbi člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, br. 72/11...10/23), to nije bilo potrebe da se o istoj odlučuje kao o posebnoj reviziji.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu, primenom odredbe člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku i utvrdio da je revizija osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka propisana odredbom člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je u radnom odnosu kod tuženog koji mu je, na ime naknade troškova za ishranu u toku rada, primenom svog Kolektivnog ugovora, isplaćivao mesečni iznos od 500,00 dinara bruto, od čega iznos od 300,00 dinara u gotovom novcu, a 200,00 dinara u vidu bonova za ishranu, na osnovu broja dana kada je tužilac bio prisutan na radu. Kolektivnim ugovorom tuženog broj 12082, koji je stupio na snagu 19.10.2018. godine, u odredbi člana 64. stav 1, predviđeno je pravo zaposlenog na mesečnu naknadu za troškove ishrane u toku rada u visini 500,00 dinara po radnom danu, s tim da će se 300,00 dinara isplatiti u novcu, a 200,00 dinara u bonovima za ishranu. Tužilac tužbenim zahtevom traži isplatu razlike u isplaćenoj naknadi za troškove ishrane u toku rada za period od juna 2019. godine do maja 2021. godine pošto mu je tuženi naknadu isplatio u iznosu umanjenom za plaćene poreze i doprinose smatrajući da iznos od 500,00 dinara, predviđen odredbom člana 64. stav 1. Kolektivnog ugovora tuženog, predstavlja „bruto“, naknadu.

Kod ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je odbio tužbeni zahtev kao neosnovan, s obzirom da se u konkretnoj situaciji ne može primeniti odredba člana 64. Kolektivnog ugovora, kojom je uvećana naknada troškova ishrane na 500,00 dinara, već odredba člana 4. Zakona o privremenom uređivanju osnovica za obračun i isplatu plata, odnosno zarada i drugih stalnih primanja kod korisnika javnih sredstava.

Apelacioni sud je zaključio da je prvostepeni sud na potpuno i pravilno utvrđeno činjenično stanje pogrešno primenio materijalno pravo, pa je preinačio prvostepenu presudu i usvojio tužbeni zahtev.

Po oceni Vrhovnog suda, drugostepeni sud je pravilno primenio materijalno pravo.

Odredbom člana 118. stav 1. tačka 5. Zakona o radu („Službeni glasnik RS“, br. 24/05... 95/18), propisano je da zaposleni ima pravo na naknadu troškova u skladu sa opštim aktom i ugovorom o radu za ishranu u toku rada ako poslodavac ovo pravo nije obezbedio na drugi način.

Prema odredbi člana 64. stav 1. Kolektivnog ugovora Javnog komunalnog preduzeća Gradsko saobraćajno preduzeće „Beograd“ („Službeni list grada Beograda“, broj 96/18), zaposleni ima pravo na mesečnu naknadu za troškove ishrane u toku rada u visini od 500,00 dinara po radnom danu, s tim da će se 300,00 dinara isplatiti u novcu, a 200,00 dinara u bonovima za ishranu.

Naknada troškova ishrane u toku rada u istoj visini bila je utvrđena i odredbom člana 23. Posebnog kolektivnog ugovora za javna preduzeća u komunalnoj i stambenoj delatnosti grada Beograda („Službeni list grada Beograda“, broj 78/18).

Naime, u konkretnom slučaju sporno je da li je kolektivnim ugovorom koji je važio u utuženom periodu visina naknade troškova za ishranu u toku rada bila predviđena u bruto ili neto iznosu. Polazeći od toga da je u spornom periodu kolektivnim ugovorom kod tuženog poslodavca i posebnim kolektivnim ugovorom bila jasno i nedvosmisleno ugovorena visina naknade troškova ishrane u toku rada koja će se isplatiti zaposlenima, Vrhovni sud nalazi da je tužilac imao pravo na isplatu naknade ovih troškova u tako ugovorenim iznosima bez umanjenja za poreze i doprinose po principu obračuna bruto zarade ustanovljenom u članu 105. Zakona o radu. U situaciji kada se u Kolektivnom ugovoru navede konkretan novčani iznos koji se na ime naknade troškova ima isplatiti zaposlenom, ne može se na štetu zaposlenog pretpostaviti da je reč o ugovorenom bruto iznosu, jer je to protivno odredbi člana 118. stav 1. Zakona o radu, koja propisuje pravo zaposlenog na naknadu troškova, pa i troškova ishrane u toku rada, u skladu sa opštim aktom i ugovorom o radu. Opštim aktima i ugovorom o radu u konkretnom slučaju nije predviđeno da je visina naknade troškova za ishranu u toku rada ugovorena u bruto iznosu.

Neosnovani su navodi revizije da bi isplata naknade troškova ishrane u toku rada u neto iznosu predviđenom kolektivnim ugovorom tuženog dovela do povećanja zarade tužioca, te da bi zbog toga odredba člana 64. stav 1. Kolektivnog ugovora kod tuženog iz 2018. godine mogla biti i ništava imajući u vidu odredbu člana 4. Zakona o privremenom uređivanju osnovice za obračun i isplatu plata, odnosno zarada i drugih stalnih primanja kod korisnika javnih sredstava (ništave su odredbe opšteg ili pojedinačnog akta kojima se povećavaju osnovice, koeficijenti i drugi elementi, odnosno uvode novi elementi na osnovu kojih se povećava iznos plate i drugog stalnog primanja), s obzirom da je u konkretnom slučaju sporna primena, a ne izmena opšteg akta (kolektivnog ugovora).

Iz iznetih razloga, Vrhovni sud je primenom odredbe člana 414. stav 1. ZPP, odlučio kao u izreci.

Zahtev tuženog za naknadu revizijskih troškova je odbijen jer po ovom pravnom leku nije uspeo.

Predsednik veća – sudija

Dragana Marinković,s.r.

Za tačnost otpravka

zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković