.jpg "Sudska praksa")
Republika Srbija
VRHOVNI SUD
Rev 11654/2023
18.09.2025. godina
Beograd
U IME NARODA
Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija Dragane Marinković, predsednika veća, Zorice Bulajić i Irene Vuković, članova veća, u parnici tužilaca AA, BB, VV i GG, svi iz ..., čiji su zajednički punomoćnik Branislava Kitanović Bašić, advokat iz ..., protiv tuženih Republike Srbije, koju zastupa Državno pravobranilaštvo, Odeljenje u Novom Sadu i Grada Novog Sada, koga zastupa Pravobranilaštvo Grada Novog Sada, radi utvrđenja prava svojine, odlučujući o reviziji tužilaca izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Novom Sadu Gž 1813/22 od 21.12.2022. godine, u sednici održanoj 18.09.2025. godine, doneo je
P R E S U D U
ODBIJA SE, kao neosnovana, revizija tužilaca izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Novom Sadu Gž 1813/22 od 21.12.2022. godine, u preinačujućem delu.
O b r a z l o ž e nj e
Presudom Osnovnog suda u Novom Sadu P 9598/19 od 19.04.2022. godine, tužbeni zahtev tužilaca usvojen je u celosti i utvrđeno da su tužioci po pravnom osnovu održaja stekli pravo vlasništva svako u 1/4 idealna dela na nekretninama upisanim u list nepokretnosti broj .. KO Novi Sad 2, parceli broj .., zgrada broj 1 ..., zemljište pod zgradom – objektom 75 m2, zgrada broj 2 ..., zemljište pod zgradom – objektom 14 m2, zemljište uz zgradu – objekat 500 m2, njiva 1. klase 68 m2, sve ukupno 657 m2, gradsko građevinsko zemljište, zgrada broj 1 porodična stambena zgrada, objekat preuzet iz zemljišne knjige ..., zgrada broj 2 pomoćna zgrada, objekat izgrađen bez odobrenja za gradnju, ..., sve javna, državna svojina tuženog i obavezani tuženi da priznaju i trpe da se tužioci bez njihovog naknadnog pitanja ili odobrenja zemljišnim, katastarskim i svim drugim javnim knjigama uknjiži svako u 1/4 idealna dela kao vlasnici predmetne nepokretnosti, što ukoliko ne učini upis prava vlasništva tužilaca će se izvršiti na osnovu ove presude i obavezani tuženi da tužiocima naknade troškove postupka u iznosu od 119.250,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od dana izvršnosti presude pa do isplate.
Presudom Apelacionog suda u Novom Sadu Gž 1813/22 od 21.12.2022. godine, žalba tuženih je delimično usvojena, a delimično odbijena, pa je prvostepena presuda preinačena tako što je odbijen tužbeni zahtev za utvrđenje da su tužioci stekli pravo svojine na gradskom građevinskom zemljištu upisanom u list nepokretnosti broj .. KO Novi Sad 2, parcela broj .. od 657 m2 (na kojoj se nalazi porodična stambena zgrada i pomoćni objekti), parceli broj .. upisanoj u list nepokretnosti broj .. KO Novi Sad 2 uz obavezivanje tuženi da trpe da se na osnovu ove presude u korist tužilaca upiše svako po 1/4 dela kao vlasnici na gradskom građevinskom zemljištu u površini od 657 m2, a potvrđena u preostalom pobijanom usvajajućem delu kojim je utvrđeno da su tužioci svako u 1/4 dela stekli pravo svojine na objektima sagrađenim na parceli broj .., upisanoj u list nepokretnosti broj .. KO Novi Sad II i odluke o troškovima postupka, te je odbijen zahtev tužilaca i zahtev tuženih za naknadu troškova drugostepenog postupka.
Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu u delu kojim je preinačena prvostepena presuda, tužioci su blagovremeno izjavili reviziju zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.
Ispitujući pobijanu presudu u granicama propisanim članom 408. u vezi člana 403. stav 2. tačka 2. ZPP („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 72/11 ... 10/23) u vezi člana 92. Zakona o uređenju sudova („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 10/23), Vrhovni sud je ocenio da je revizija tužilaca dozvoljena, ali da nije osnovana.
U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti. Navodi revizije da je u postupku pred drugostepenim sudom učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 12. ZPP nisu bili predmet ocene revizijskog suda, jer se iz ovog razloga, shodno članu 407. ZPP revizija ne može izjaviti.
Prema utvrđenom činjeničnom stanju, katastarska parcela broj .. površine 6 ari i 57 m2 upisana je u list nepokretnosti broj .. KO Novi Sad 2 kao gradsko građevinsko zemljište u državnoj svojini Republike Srbije sa pravom korišćenja Grada Novog Sada. Na katastarskoj parceli upisani su i objekti i to porodična stambena zgrada broj 1 u državnoj svojini Republike Srbije sa pravom korišćenja Grada Novog Sada i pomoćna zgrada broj 2, izgrađena bez odobrenja za gradnju u svojini Republike Srbije sa državinom Grada Novog Sada. Pravni prethodnik tužilaca DD je bio nosilac stanarskog prava na stanu na adresi ...broj 50, površine 25 m2, a od nadležnog upravnog organa je 22.06.1961. godine dobio odobrenje za gradnju pomoćnih prostorija u ulici ...broj 50 na osnovu lokacije za gradnju izdate rešenjem nadležnog upravnog organa 16.12.1958. godine za gradnju prizemne stambene i ekonomske zgrade u ulici ...broj 50. Od tada su pravni prethodnici tužilaca DD, njegova supruga ĐĐ, devojačko ..., a nakon njene smrti i tužioci u savesnoj državini nepokretnosti upisanih u list nepokretnosti .. KO Novi Sad 2.
Na osnovu ovako utvrđenih činjenica prvostepeni sud je, s pozivom na odredbu člana 28. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa („Službeni list SFRJ“ broj 6/80 i 36/90, „Službeni list SRJ“ broj 29/96, „Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 115/08) kao i da je Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa („Službeni list SRJ“ broj 29/96) brisana odredba člana 29. kojom je bilo propisano da se na stvari u društvenoj svojini pravo svojine ne može steći održajem, usvojio tužbeni zahtev i utvrdio pravo svojine tužilaca kako na objektima, tako i na zemljištu na kome se objekti nalaze.
Drugostepeni sud nije prihvatio pravno stanovište prvostepenog suda u delu odluke da su tužioci stekli pravo svojine građevinskog zemljišta po pravnom osnovu održaja kod činjenice da objekti nisu izgrađeni u skladu sa propisima o izgradnji objekata, pa je s pozivom na odredbu člana 70. stav 3. tačka 2. i 105. stav 6. Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 72/09 sa svim izmenama i dopunama) i odredbe Zakona o ozakonjenju objekata („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 96/15) zaključio da pošto objekti koje koriste tužioci nisu ozakonjeni, niti su tužioci upisani kao vlasnici istih, to tužioci ne ispunjavaju uslove za sticanje prava svojine i korišćenja na gradskom građevinskom zemljištu koje je u državnoj svojini zbog čega je preinačio prvostepenu odluku u pogledu utvrđivanja prava svojine na gradskom građevinskom zemljištu, tako što je u ovom delu odbio tužbeni zahtev.
Pravno stanovište drugostepenog suda kao pravilno prihvata i Vrhovni sud, zbog čega se neosnovano revizijom tužilaca ukazuje na pogrešnu primenu materijalnog prava.
Odredbom člana 102. stav 1. Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 72/09, 24/11, 132/14, 83/18 i 62/23) propisano je da se pravo korišćenja na građevinskom zemljištu pretvara u pravo svojine bez naknade (stav 1.); da se pravo svojine iz stava 1. ovog člana stiče danom stupanja na snagu ovog Zakona, a upis prava svojine vrši organ nadležan za poslove državnog premera i katastra po službenoj dužnosti (stav 2.); da se pravo svojine na katastarskoj parceli upisuje u korist lica koje je upisano kao vlasnik objekta odnosno objekata koji se nalaze na toj parceli odnosno lica koje je upisano kao nosilac prava korišćenja na katastarskoj parceli na neizgrađenom građevinskom zemljištu, osim za lica taksativno nabrojana pod tačkom 1, 2, 3. i 4. stava 3, dok je odredbom člana 105. istog Zakona propisano da vlasnik objekta, odnosno posebnog fizičkog dela objekta koji nije upisan kao nosilac prava korišćenja na građevinskom zemljištu na kome je taj objekat odnosno deo objekta izgrađen, stiče pravo svojine na katastarskoj parceli na kojoj je taj objekat izgrađen u cilju uspostavljanja jedinstvene nepokretnosti iz člana 106. ovog Zakona (stav 1.); a kada je pravo svojine na objektu stečeno po osnovu legalizacije odnosno ozakonjenja objekta, odnosno na osnovu Zakona o posebnim uslovima za upis prava svojine na objektima izgrađenim bez građevinske dozvole („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 25/13) vlasnik tog objekta ima obavezu utvrđivanja zemljišta za redovnu upotrebu objekta u skladu sa članom 70. ovog Zakona (stav 2.); te da se upis prava svojine na građevinskom zemljištu iz stava 1. i 2. ovog člana vrši na osnovu rešenja iz člana 70. ovog Zakona. Organ nadležan za imovinsko-pravne poslove po pravnosnažnosti dostavlja to rešenje po službenoj dužnosti organu nadležnom za poslove državnog premera i katastra (stav 3.).
Iz ovih zakonskih odredbi proizilazi da pravo svojine na izgrađenom gradskom građevinskom zemljištu stiču po samom zakonu vlasnici objekata izgrađenog na gradskom građevinskom zemljištu kao i lica koja su nosioci prava korišćenja gradskog građevinskog zemljišta. Kako tužioci nisu vlasnici objekta izgrađenih na katastarskoj parceli .. KO Novi Sad 2, u skladu sa zakonom jer za njihovu izgradnju i upotrebu nije doneto rešenje o legalizaciji odnosno ozakonjenju, niti su kao takvi upisani u evidenciji o pravima na nepokretnosti, a rešenje doneto u smislu odredbe člana 70. Zakona o planiranju i izgradnji nije priloženo u spisima, to tužioci bez dokaza o vlasništvu objekta u smislu odredaba člana 105. Zakona o planiranju i izgradnji ne mogu steći pravo svojine na katastarskoj parceli na kojoj se nalaze objekti, zbog čega je pravilno drugostepeni sud odbio zahtev tužilaca za utvrđenje prava svojine na gradskom građevinskom zemljištu na kome se nalaze izgrađeni objekti.
Činjenica da je tužiocima u toku postupka priznato pravo svojine na objektima ne vodi samo po sebi zaključku da su vlasnici istih u smislu članova 102., 105. i 106. Zakona o planiranju i izgradnji, obzirom da za izgradnju tih objekata nisu dobili odobrenje od strane nadležnih organa uprave, niti je pak doneto rešenje o legalizaciji, odnosno ozakonjenju na osnovu kojih rešenja tužioci kao vlasnici objekata izgrađenih u skladu sa zakonom stiču pravo svojine na gradskom građevinskom zemljištu na kome su izgrađeni.
Neosnovano se revizijom ukazuje da je drugostepeni sud propustio da prilikom utvrđivanja prava svojine na zemljšitu primeni odredbe Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa kojima je regulisana izgradnja objekata na zemljištu u svojini drugog lica obzirom da se na ovaj način ne može steći svojina na gradskom građevinskom zemljištu. Stoga će tužioci nakon dobijanja rešenja o zakonitoj izgradnji objekata i rešenje koje donosi nadležan organ uprave u smislu člana 70. Zakona o planiranju i izgradnji biti upisani kao nosioci prava svojine zemljišta ispod objekta i potrebnom za redovnu upotrebu objekta u merama i granicama koje odredi nadležni opštinski organ u smislu citirane zakonske odredbe.
Stoga je pravilno drugostepeni sud preinačio prvostepenu odluku odbijajući tužbeni zahtev za utvrđenje prava svojine na gradskom građevinskom zemljištu održajem.
Pravilna je i odluka o troškovima postupka, jer je doneta pravilnom primenom odredbi člana 153. i 154. ZPP, a obzirom na uspeh stranaka u sporu.
Sa svega iznetog na osnovu člana 414. stav 1. ZPP odlučeno je kao u izreci.
Predsednik veća – sudija
Dragana Marinković, s.r.
Za tačnost otpravka
Zamenik upravitelja pisarnice
Milanka Ranković
