Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužena je blagovremeno izjavila reviziju zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka, pogrešno utvrđenog činjeničnog stanja i pogrešne primene materijalnog prava, kao i u pogledu oduke o parničnim troškovima.

Ispitujući pobijanu presudu u granicama propisanim članom 408. ZPP („Službeni glasnik RS“ br. 72/11 ... 10/23), u vezi člana 92. Zakona o uređenju sudova („Službeni glasnik RS“ br. 10/23), Vrhovni sud je ocenio da je revizija tužene osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP na koje revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju tužilja je, kao ćerka ranijeg zemljišnoknjižnog vlasnika pokojne VV suvlasnik sa ½ idealnih delova nepokretnosti upisanih u ln br. ... KO ... i to katastarskih parcela ..., ... i ... na kojima se nalazi zgrada površine 51 m2 koja je izgrađena bez odobrenja za izgradnju. Pravni prethodnik tužilje, VV na osnovu rešenja Centra za socijalni rad Ub smeštena u dom za stare i penzionere ... ....1991. godine o čemu je sačinjen ugovor o uslovima i načinu smeštaja, pravima i obavezama korisnika usluga doma u kome je VV boravila sve do smrti ...1991. godine. Rešenjem kojim je upućena i smeštena u dom za stara lica i penzionere konstatovano je da je smeštena po ličnom zahtevu, predlogu lekara i mišljenju ćerki, s obzirom da o njoj nema ko da se stara a ona se odrekla imovine koju poseduje u korist društva a u cilju smeštaja. Tuženu je 08.11.1992. godine u spornu nepokretnost uselio Centar za socijalni rad Ub pošto je domaćinstvo bilo napušteno. U početku tužena je živela u staroj kući od ćerpića koja se kasnije u potpunosti srušila od zemljotresa nakon čega je opština Ub 2008. godine izgradila kuću u kojoj sada živi.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja prvostepeni sud je zaključio da je pravni prethodnik tužilje pravo svojine na spornim nepokretnostima ustupila Centru za socijalni rad Ub izjavom o odricanju prava svojine zbog čega je saglasno članu 46. Zakona o osnovama svojinsko pravnih odnosa prestalo njeno pravo svojine na predmetnim nepokretnostima a da je sa druge strane tužena postala vlasnik spornih nepokretnosti po osnovu održaja u smislu člana 28. stav 4. istog zakona jer je savestan držalac od 08.11.1992. godine kada ju je Centar za socijalni rad Ub uselio u napušteno domaćinstvo. Stoga je odbio zahtev tužilje za predaju u posed navedenih nepokretnosti.

Drugostepeni sud je zaključio da iz utvrđenih činjenica ne proizilazi činjenca da je pravo svojine pravnog prethodnika tužilje na nepokretnostima prestala na neki od zakonom propisanih načina, kao ni da su Centar za socijalni rad Ub odnosno Opština Ub stekli pravo svojine nad tim nepokretnostima na način propisan članom 20. Zakona o osnovama svojinsko pravnih odnosa jer na okolnost da se VV odrekla svoje imovine u korist društva nije priložen nijedan dokaz a vlasništvo pokojne VV je sve vreme bilo upisano u javnoj evidenciji o pravima na nepokretnosti. Nadalje je drugostepeni sud zaključio da kod činjenice da je tuženu u spornu nepokretnost uselio Centar za socijalni rad Ub nisu ispunjeni uslovi iz člana 28. stav 4. u vezi člana 72. Zakona o osnovama svojinsko pravnih odnosa, s obzirom da iz utvrđenih činjenica proizilazi zaključak da se tužena ne može smatrati savesnim držaocem jer joj je bilo poznato da joj je sporna nepokretnost od strane Centra za socijalni rad ustupljena na korišćenje kao socijalno ugroženom licu zbog čega je preinačio prvostepenu presudu i tužbeni zahtev usvojio u delu u kome nije pravnosnažno presuđen u ovoj stvari obavezujući tuženu da tužilji preda katastrsku parcelu ... u delu koji se ne odnosi na objekat postojeći na njoj, kao i katastarske parcele ... i ... .

Osnovano se revizijom tužene ukazuje da je zbog pogrešne primene materijalnog prava činjenično stanje ostalo nepotpuno utvrđeno.

Odredbom člana 37. Zakona o osnovama svojinsko pravnih odnosa propisano je da vlasnik može tužbom zahtevati od držaoca povraćaj individualno određene stvari (stav 1.) i da vlasnik mora dokazati da na stvar čiji povraćaj traži ima pravo svojine, kao i da se stvar nalazi u faktičkoj vlasti tuženog (stav 2.). Prema izvodu iz lista nepokretnosti br. .. za KO ... katastarska parcela ... njiva 1. klase sa površinom od 18 a 48 m2 upisana je kao poljoprivredno zemljište, katastarska parcela br. ... zemljište pod zgradom – objektom 51 m2 i zemljište uz zgradu – objekat 4 a 51 m2 upisano je kao građevinsko zemljište izvan građevinskog područja dok je katastarska paracela br. ... upisana kao šuma 1. klase površine 3 a i 3 m2 kao šumsko zemljište tako da je ukupna površina spornih parcela 22 a 53 m2. Kao vlasnici upisani su tužilja sa privatnom svojinom od ½ i neparničari GG i DD sa po ¼ idealnih delova privatne svojine. Na katastarskoj parceli br. ... upisana je porodična stambena zgrada objekat izgrađen bez odobrenja za gradnju a kao vlasnici upisani tužilja sa ½ i neparničari DD i GG sa po ¼ idealnih delova uz napomenu da je objekat zgrada br. 1 izgrađena bez dozvole i da je upisana 13.07.2004. godine. Rešenjem od 18.10.1998. godine Štab za otklanjanje posledica prouzrokovanih elementarnim nepogodama, a u vezi otklanjanja posledica zemljotresa od 30.09.1998. godine odobrio je tuženoj pomoć u građevinskom materijalu za izgradnju stambene zgrade tip A na katastarskoj parceli na kojoj postoji objekat koji se ima srušiti po specifikaciji materijala koji je sastavni deo ove odluke. Kod ovakvog stanja u spisima i činjenice da je objekat postojeći na katastarskoj parceli ... izgrađen od građevinskog materijala koji je tuženoj kao pomoć dala Opština Ub a da kuća od ćerpiča koja se nalazila na istoj parceli čiji je vlasnik bila pravni prethodnik tužilje više ne postoji radi utvrđenja obima predaje u posed nepokretnosti vlasništvo tužilje i preostala dva naslednika prethodnog vlasnika a time i pravilne primene imperativne odredbe člana 37. Zakona o osnovama svojinsko pravnih odnosa bilo je potrebno utvrditi po kom osnovu tužena koristi objekat sagrađen sredstvima Opštine Ub, a koja je upisana 13.07.2004. godine kao objekat bez odobrenja za gradnju. Ukoliko tužena ima pravni osnov za korišćenje ove kuće potrebno je odrediti mere i granice zemljišta ispod objekta i potrebne za redovnu upotrebu objekta u kom obimu pravo korišćenja zemljišta pripada vlasniku odnosno korisniku objekta.

Pri tome će sud imati u vidu činjenicu da određivanje obima zemljišta koje služi objektu je od značaja za primenu imperativne norme zbog čega se u tom smislu veštačenje mora sprovesti shodno odredbi člana 7. stav 3. ZPP bez obzira na vreme kada je ovakav dokaz predložen a može ga i sud po službenoj dužnosti odrediti.

U ponovnom postupku drugostepeni sud će utvrditi sve činjenice na koje je ukazao Vrhovni sud a pre svega pitanje pravnog osnova korišćenja objekta koji postoji na katastarskoj parceli ... od strane tužene i sledstveno tome da li ima pravo korišćenja i zemljišta ispod i potrebnog za redovnu upotrebu tog objekta pa ukoliko utvrdi da tužena to pravo ima odrediti obim tog prava a u preostalom delu odlučiti o zahtevu za predaju u posed koju vlasnik pa i suvlasnik ima pravo shodno članu 43. Zakona o osnovama svojinsko pravnih.

Sa svega iznetog na osnovu člana 416. stav 3. ZPP odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Dragana Marinković, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković