U IME NARODA

Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Mirjane Andrijašević, predsednika veća, Ivane Rađenović i Vladislave Milićević, članova veća, u parnici tužilaca AA iz sela ..., Opština ..., BB iz sela ..., Opština ... i VV iz ..., čiji je punomoćnik Milka Damjanović, advokat iz ..., protiv tuženih GG iz ..., čiji je punomoćnik Voislav Kanazir, advokat iz ... i tužene DD iz ..., čiji je punomoćnik Jelena Marković Rosić, advokat iz ..., radi utvrđenja ništavosti ugovora, odlučujući o reviziji tužene DD izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž 5202/23 od 01.11.2023. godine, u sednici veća održanoj dana 24.04.2025. godine, doneo je

P R E S U D U

ODBIJA SE, kao neosnovana, revizija tužene DD izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž 5202/23 od 01.11.2023. godine.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Višeg suda u Beogradu P 1881/19 od 14.07.2023. godine, u stavu prvom izreke, utvrđeno je da ništav Ugovor o kupoprodaji nepokretnosti zaključen između ĐĐ iz ..., kao prodavca sa jedne strane i prvotuženog GG iz ..., sa druge strane, koji je overen pred Prvim osnovnim sudom u Beogradu II/I Ov br 5876/2006 od 06.04.2006. godine. U stavu drugom, utvrđeno je da je ništav Ugovor o kupoprodaji nepokretnosti zaključen između prvotuženog GG, kao prodavca, sa jedne strane i drugotužene DD, kao kupca sa druge strane, overen pred javnim beležnikom pod brojem OPU: 1160/2017 od 21.08.2017. godine. U stavu trećem izreke, odbijen je tužbeni zahtev tužilaca AA, BB i VV iz ..., kojim su tražili da se poništi Ugovor o otkupu stana zaključen između Holding preduzeća za građevinsko-energetske poslove „Beograp“ d.d. kao prodavca i ĐĐ, kao kupca overen pred Drugim opštinskim sudom u Beogradu pod II/I Ov br 1353/1994 od 12.01.1994. godine, kao neosnovan. U stavu četvrtom izreke, odbačena je tužba tužilaca AA, BB i VV u delu kojim su tražili da se ponište sve radnje proistekle na osnovu ugovora navedenih u stavu prvom ove presude, te se izvrši i pravna i faktička restitucija izvršenih prestacija, a na osnovu presude. U stavu petom izreke, Viši sud u Beogradu oglasio se apsolutno nenadležnim za postupanje po tužbi tužilaca u delu kojim je traženo da se naloži RGZ za Katastar nepokretnosti Zvezdara da u listu nepokretnosti broj .. KO ... izvrši brisanje prava svojine u korist GG iz ..., a za nepokretnost koja predstavlja dvoiposoban stan broj 7 sa lođom, površine 75,32m2, na prvom spratu u ulici ... broj .. u Beogradu, izgrađen na katastarskoj parceli .. i tužba u tom delu je odbačena kao nedozvoljena. U stavu šestom izreke, oslobođeni su tužioci troškova postupka u visini sudske takse za tužbu i odluku. U stavu sedmom izreke, obavezani su prvotuženi i drugotužena, kao soldiarnici dužnici, da tužiocima na ime troškova parničnog psotupka isplate 544.500,00 dinara.

Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž 5202/23 od 01.11.2023. godine, odbijena je kao neosnovana žalba tužene DD i potvrđena presuda Višeg suda u Beogradu P 1881/19 od 14.07.2023. godine u stavu drugom izreke i u delu stava sedmog izreke, kojim je obavezana tužena da zajedno sa tuženim GG tužiocima nadoknadi troškove parničnog postupka.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu reviziju je izjavila tužena DD, zbog bitnih povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1. ZPP koje su učinjene u postupku pred drugostepenim sudom, zbog prekoračenja tužbenog zahteva u postupku pred drugostepenim sudom i zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu primenom odredbe člana 408. Zakona o parničnom postupku - ZPP („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 72/11 ... 10/23) i utvrdio da je revizija neosnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti. U postupku pred drugostepenim sudom nisu učinjene ni druge povrede odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1. ZPP. Neosnovano se u revizija izjavljuje zbog prekoračenja tužbenog zahteva, jer je to dozvoljen revizijski razlog samo ukoliko je prekoračenje učinjeno u postupku pred drugostepenim sudom u smislu odredbe člana 407. stav 1. tačka 5. ZPP.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, otac tužilaca ĐĐ, koji je bolovao od trajne duševne bolesti, rešenjem Opštinskog suda u Beogradu 11.02.2008. godine je potpuno lišen poslovne sposobnosti i istom je određen staratelj od strane Odeljenja za socijalni rad Zvezdara. Brak roditelja tužilaca je faktički prestao 2002. godine kada su oni napustili porodičnu zajednicu, a isti je formalno razveden pravnosnažnom presudom Prvog osnovnog suda u Beogradu od 10.02.2011. godine, s tim što su tužioci AA i BB bili već u hraniteljskim porodicama, dok je tužilja VV poverena majci. Utvrđeno je da je deda tužilaca, pokojni EE (preminuo ...2009. godine) na osnovu ugovora o otkupu stana od Gradske organizacije civilnih ivalida rata u Beogradu dana 13.04.1995. godine, otkupio stan u ulici ... broj .. u Beogradu – ..., a otac tužilaca pok. ĐĐ je nakon smrti oca rešenjem Prvog osnovnog suda u Beogradu od 02.02.2010. godine oglašen za naslednika na navedenom stanu. ĐĐ je preminuo 2015. godine, a tužioci su rešenjem Prvog osnovnog suda u Beogradu O 7548/15 od 27.01.2016. godine oglašeni za naslednike u ulici ... broj .. u Beogradu, sa udelima od po 1/3 delova. Od strane tada radnice Centra za socijalni rad oni su uvedeni u posed stana, ali tako što su samo videli stan. S obzirom na to da je pok. ĐĐ napravio dugove za struju i komunalije, struja i voda u stanu su bili isključeni, pa je majka tužilaca da bi struja i voda ponovo bili pušteni, nadležnim ustanovama uplatila iznos u protivvrednosti oko 4.000 evra, međutim, prilikom uplate i zahteva za ponovnim uključenjem električne energije i vode saznala je kao da se kao vlasnik električnog brojila tokom 2017/2018 godine upisano drugo lice, tužena DD. Tada je utvrdila da je stan useljen od strane trećih lica. Utvrđeno je da je kriminalna grupa, koju je činio i tuženi GG tokom 2017. godine izvršila više krivičnih dela falsikovanja isprava, između ostalog isprava i za stan tužilaca, tako što su neutvrđenog dana 2017. godine, sačinili ispravu – Ugovor o kupoprodaji nepokretnosti između ĐĐ, kao prodavca i GG, kao kupca, za koji ugovor je navedeno da je overen pred Opštinskim sudom u Beogradu Ov br 5876/2006 od 06.04.2006. godine. U krivičnom postupku je utvrđeno da su overi ovog ugovora korišćeni faksimil i pečati navedenog suda. Takođe, overen je Ugovor o otkupu stana zaključen između Holding preduzeća za građevinsko-energetske poslove „Beograp“ d.d. kao prodavca i pok. ĐĐ, kao kupca pred Drugim opštinskim sudom u Beogradu Ov br 1353/1994 od 12.01.1994. godine, iako je otkup stana izvršio otac ĐĐ, pokojni EE i ne od navedenog privatnog društva, već od Gradske organizacije civilnih invalida rata. Takođe, utvrđeno je da se nakon falsifikovanja isprava tuženi GG kod Službe za katastar nepokretnosti Beograd uknjižio kao vlasnik na navedenom stanu. GG je, kao prodavac, sa drugotuženom DD, kao kupcem, dana 21.08.2017. godine zaključio Ugovor o kupoprodaji ovog stana za kupoprodajnu cenu od 61.000 evra u dinarskoj protivvrednosti, koji ugovor je overen pred javnim beležnikom pod OPU: 1160/2017. Tužena DD je radi otplate kupoprodajne cene kod „OTP banka“-„Vojvođanske banke“ podigla kredit u iznosu od 8.515.194,86 dinara, a što predstavlja protivvredost 47.500 evra, uz doplatu iznosa od 13.500 evra koje je platila na ruke GG kao i agencijsku proviziju u iznosu od 1.050 evra. Kredit isplaćuje i dalje, s obzirom na to da je kredit uzet na 30 godina. Presudom Višeg suda u Beogradu, Posebnog odeljenja za organizovani krimina Spk Po1 51/23 od 11.05.2023. godine prihvaćen je sporazum o priznanju krivičnog dela Sk 23/23 od 04.04.2023. godine, zaključen između Tužilaštva za organizovani kriminal i ovde tuženog GG, pa je tuženi GG kao optuženi proglašen krivim za izvršenje krivičnog dela udruživanje radi vršenja krivičnih dela iz člana 346. stav 4. u vezi člana 2. Krivičnog zakonika, uz obrazloženje da je učinio produženo krivično delo prevara iz člana 208. stav 4. u vezi stava 1. Krivičnog zakonika, a koje krivično delo se odnosi na falisifikovanje ugovora o prodaji predmetnog stana.

Nižestepeni sudovi su ocenili ništavost Ugovora o kupoprodaji Ov broj 5876/2006 od 06.04.2006. godine, pa zaključili da je ugovor saglasno odredbi člana 103. Zakona o obligacionim odnosima ništav, imajući u vidu da je otac tužilaca pok. ĐĐ stan u ulici ... broj .. nasledio tek 02.03.2010. godine, zbog čega on ni na koji način nije mogao ovlastiti ŽŽ da isti stan proda u toku 2006. godine (ŽŽ je pripadnik kriminalne grupe koja je odgovarala sa tuženim GG za krivično delo prevara), a pravnosnažnom presudom Višeg suda u Beogradu od 11.05.2023. godine tuženi GG osuđen je da je zajedno sa ŽŽ da je u toku 2017. i 2018. godine izvršio krivično delo udruživanje radi vršenja krivičnih dela iz člana 346. stav 4. u vezi člana 2. KZ, te produženo krivično delo prevara iz člana 208. stav 4. u vezi stava 1. KZ, između ostalog i zbog sačinjavanja i falsifikovanja isprave – Ugovora o kupoprodaji Ov broj 5876/2006 od 06.04.2006. godine, zbog čega je navedeni ugovor suprotan prinudnim propisima i javnom poretku. Takođe, ni Ugovor o kupoprodaji nepokretnosti koji je zaključen između prvotuženog GG, kao prodavca, sa jedne strane i drugotužene DD, overen pred javnim beležnikom pod brojem OPU: 1160/2017 od 21.08.2017. godine ne može proizvoditi pravno dejstvo, bez obzira na činjenicu što je tužena DD bila savestan kupac, jer niko na drugoga ne može preneti veća prava nego što ih sam ima, pa kako tuženi GG jeste formalno bio vlasnik predmetnog stana, ali na osnovu falsifikovanog ugovora od 06.04.2006. godine to na tuženu DD nije mogao preneti pravo vlasništva, zbog čega je utvrđena ništavost i navedenog ugovora. Sama okolnost da je tužena DD bila savestan kupac u ovoj konkretnoj pravnoj situaciji je bez uticaja na prirodu ovog ugovora, već navedeno može da utiče na njena imovinska prava, kroz potraživanje povraćaja kupoprodajne cene od štetnika u smislu odredbe člana 104. Zakona o obligacionim odnosima.

Po oceni Vrhovnog suda, na pravilno utvrđeno činjenično stanje pravilno je primenjeno materijalno pravo. Razloge koje daju nižestepeni sudovi u pogledu ništavosti naznačenih ugovora u svemu prihvata i Vrhovni sud. Kako je Ugovor o kupoprodaji Ov broj 5876/2006 od 06.04.2006. godine zaključen na osnovu falsifikovanih isprava, ugovor je ništav i GG nikada nije mogao postati vlasnik tog stana, pa on nije ni mogao preneti pravo svojine na drugotuženu kao kupca Ugovorom od 21.08.2017. godine, po principu da niko na drugoga ne može preneti više prava nego što i sam ima. Kod ništavih ugovora kao u konkretnom slučaju ne može se postavljati pitanje savesnosti sticaoca, jer bi to bilo u suprotnosti sa samom suštinom ništavih ugovora. Ni ostali navodi iz revizije tuženih ne mogu dovesti do drugačije odluke suda.

Imajući u vidu sve napred izneto, na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, Vrhovni sud je odlučio kao u izreci.

Predsednik veća - sudija

Mirjana Andrijašević, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković