Protiv pravnosnažne presude, donete u drugom stepenu, tužilac je blagovremeno izjavio reviziju iz svih zakonskih razloga.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu i tužena je blagovremeno izjavila reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu na osnovu člana 403. stav 2. tačka 3. i člana 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“ broj 72/11 ... 18/20 i 10/23 – drugi zakon) i utvrdio da su revizije tužioca i tužene osnovane.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Drugostepeni sud je po održanoj raspravi, ocenom izvedenih dokaza utvrdio da je dana 14.05.2015. godine, deo teritorije Opština Ivanjica zahvaćen snažnim gradom koji je prouzrokovao veliku materijalnu štetu na poljoprivrednim kulturama i drugoj imovini građana, odnosno meštana Opštine Ivanjica, među kojima i tužiocu koji ima registrovano poljoprivredno gazdinstvo. Tog dana nije delovala protivgradna zaštita sa protivgradnih stanica na teritoriji Opštine Ivanjica jer nije bilo obezbeđenih raketa, niti su angažovani strelci. Na osnovu zapisnika Komisije o preliminarnoj proceni štete od 26.05.2015. godine, kao i ocenom nalaza i mišljenja veštaka poljoprivredne struke, utvrđeno je da je tužiocu dejstvom grada prouzrokovana šteta na zasadima maline sorte „Vilamet“ na površini od dva hektara, na zasadu kupina na 0,20 ha, na zasadu jabuka konzumnih sorti na površini od 0,40 hektara i na zasadu šljive na površini od 0,40 hektara. Na osnovu raspodele namenskih sredstava na ime pomoći Republike Srbije za ublažavanje nastale štete tužiocu je isplaćen iznos od 114.480,00 dinara. Procenjena visina štete po mišljenju veštaka iznosi ukupno 7.442.250,00 dinara. U dopunskom nalazu i mišljenju veštaka poljoprivredne struke na raspravi pred drugostepenim sudom procenjena visina štete u vreme veštačenja 17.09.2021. godine, iznosi 14.761.500,00 dinara. Po mišljenju veštaka poljoprivredne struke, na teritoriji Opštine Ivanjica nema postavljenih protivgradnih mreža zbog strmog i valovitog terena, niti promoteri protivgradnih mreža dolaze, već biraju terene podesne za promovisanje. Ocenom nalaza i mišljenja Republičkog zavoda za sudsko veštačenje iz Novog Sada utvrđeno je da bi protivgradna zaštita zasada voća, da je bila potpuna u vremenskim nepogodama od 14.05.2015. godine u opštini Ivanjica u mestu Šarenik, u slučaju blagovremenog dejstva za 30% umanjila štetu.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, drugostepeni sud je zaključio da je tužena odgovorna za štetu prouzrokovanu tužiocu, zbog propuštanja njenog organa, Ministarstva unutrašnjih poslova da preduzme potrebne mere protivgradne zaštite na teritoriji Opštine Ivanjica koja je dana 14.05.2015. godine, zahvaćena snažnim delovanjem grada, na osnovu člana 172. ZOO i tada važećih odredaba Zakona o vanrednim situacijama i Zakona o ministarstvima. Tužilac nije doprineo nastanku i visini štete, zbog propuštanja da osigura svoj zasad od delovanja grada, kao i da postavi protivgradne mreže, jer konfiguracija terena u zaseoku Šarenik isključuje njihovu primenu zbog strmog i valovitog terena. Polazeći od utvrđenog iznosa ukupne štete od 7.442.250,00 dinara, koji je umanjen za 114.480,00 dinara (koliko je tužiocu isplaćeno iz namenskih sredstava), primenom procenta od 70%, s obzirom da je tolika efikasnost protivgradne zaštite dobijen je rezultat od 5.129.439,00 dinara. Taj iznos je zatim umanjen za 1.448.392,50 dinara, koliko je tužiocu već dosuđeno na ime naknade štete prvostepenom presudom koja je pravnosnažna u tom delu. Konačan rezultat je 3.681.046,50 dinara, drugostepeni sud je dosudio tužiocu, nakon što je ukinuo prvostepenu presudu u odbijajućem delu tužbenog zahteva. Tužbeni zahtev je odbijen kao neosnovan za razliku od dosuđenog iznosa do traženog za iznos od 5.091.131,00 dinar, s obzirom da je tužilac u postupku pred drugostepenim sudom preinačio tužbeni zahtev povećanjem, ali da preinačenje tužbe nije dozvoljeno.

Po oceni Vrhovnog suda osnovano se revizijama tužioca i tužene ukazuje na pogrešnu primenu materijalnog prava, zbog čega činjenično stanje nije u potpunosti utvrđeno.

Pravilno je stanovište drugostepenog suda o osnovu odgovornosti tužene za nastalu štetu zbog nepreduzimanja mera za aktiviranje sistema protivgradne zaštite od strane organa tužene u konkretnom slučaju, ali drugostepeni sud nije razjasnio i utvrdio bitne činjenice o uspešnosti protivgradne zaštite i obimu odgovornosti tužene. Ocenom nalaza i mišljenja Republičkog zavoda za sudska veštačenja iz Novog Sada utvrđeno je da bi protivgradna zaštita zasada voća, da je bila potpuna i blagovremena za 30% umanjila štetu, što znači da bi uspešnost protivgradne zaštite iznosila 30% i u tom obimu bi tužena bila odgovorna za štetu zbog propusta svog organa da preduzme mere za aktiviranje sistema protivgradne zaštite u konkretnom slučaju. Međutim, drugostepeni sud zaključuje suprotno, da je uspešnost protivgradne zaštite u konkretnom slučaju 70%, iako je prihvatio navedeni nalaz i mišljenje dat od referentne ustanove. Pored toga, po članu 192. ZOO oštećeni koji je doprineo da šteta nastane ili da bude veća nego što bi inače bila, ima pravo samo na srazmerno smanjenu naknadu, a kada je nemoguće utvrditi koji deo štete potiče od oštećenikove radnje, sud će dosuditi naknadu vodeći računa o okolnostima slučaja. Radi pravilne primene navedene materijalno pravne odredbe izostalo je utvrđenje bitnih činjenica, da li bi postavljanje protivgradne mreže na utvrđenoj površini i konkretnom zemljištu tužioca sa zasadima maline, kupine, šljive i jabuke bilo moguće i ekonomski opravdano, s obzirom da se veštak poljoprivredne struke izjašnjavao uopšteno o postavljanju protivgradnih mreža na teritoriji Opštine Ivanjica i izostanku promocije protivgradnih mreža na toj teritoriji. Tužbeni zahtev istaknut u prvostepenom postupku do zaključenja glavne rasprave (na ročištu od 22.10.2020. godine) i o čemu je prvostepeni sud odlučio, postavljen je u iznosu od 5.129.439,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 17.05.2018. godine. Drugostepeni sud je najpre dozvolio preinačenje tužbe povećanjem postojećeg tužbenog zahteva, a zatim je odlučio da ne dozvoli preinačenje u drugostepenom postupku, ali je u izreci presude meritorno odlučio i odbio kao neosnovan deo tužbenog zahteva za razliku od dosuđenog iznosa do traženog za iznos od 5.091.131,00 dinar, što je upravo razlika ukupno dosuđenog iznosa (5.129.439,00 dinara) i preinačenog povećanjem postojećeg tužbenog zahteva u drugostepenom postupku (10.220.570,00 dinara). Imajući u vidu navedeno, ostale su nerazjašnjene i nepotpuno utvrđene činjenice u pogledu obima odgovornosti tužene za štetu i o visini štete u konkretnom slučaju. Zbog toga je drugostepena presuda u delu odluke o tužbenom zahtevu i troškovima postupka morala biti ukinuta i predmet vraćen drugostepenom sudu na ponovno suđenje.

Na osnovu člana 416. stav 2. i 3. ZPP, Vrhovni sud je odlučio kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Dragana Marinković,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković