- za mesec januar 2014. godine iznos od 2.439,10 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 10.02.2014. godine do konačne isplate,

- za meces februar 2014. godine iznos od 2.439,10 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 10.03.2014. godine do konačne isplate,

- za mesec mart 2014. godine iznos od 2.439,10 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 10.04.2014. godine do konačne isplate,

- za mesec april 2014. godine iznos od 2.439,10 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 10.05.2014. godine do konačne isplate,

- za mesec jun 2014. godine iznos od 2.439,10 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 10.07.2014. godine do konačne isplate,

- za mesec jul 2014. godine iznos od 2.439,10 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 10.08.2014. godine do konačne isplate,

- za mesec avgust 2014. godine iznos od 2.439,10 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 10.09.2014. godine do konačne isplate,

- za mesec septembar 2014. godine iznos od 2.439,10 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 10.10.2014. godine do konačne isplate,

- za mesec oktobar 2014. godine iznos od 2.439,10 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 10.11.2014. godine do konačne isplate,

- za mesec novembar 2014. godine iznos od 2.439,10 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 10.12.2014. godine do konačne isplate,

- za mesec decembar 2014. godine iznos od 1.361,27 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 10.01.2015. godine do konačne isplate,

- za mesec januar 2015. godine iznos od 2.298,25 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 10.02.2015. godine do konačne isplate,

- za mesec februar 2015. godine iznos od 2.439,10 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 10.03.2015. godine do konačne isplate,

- za mesec mart 2015. Godine, pored dosuđenog iznosa od 245,08 dinara, iznos od još 695,12 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 10.04.2015. godine do konačne isplate, sve u roku od 8 dana od dana prijema presude.

- OBAVEZUJE SE tuženi da tužilji na ime parničnih troškova isplati iznos od 217.246,42 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od izvršnosti presude do isplate, u roku od 8 dana od dana prijema presude.

ODBIJA SE zahtev tuženog za naknadu troškova revizijskog postupka.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Osnovnog suda u Prokuplju P1 61/19 od 25.01.2021. godine, stavom prvim izreke, usvojen je tužbeni zahtev i tuženi obavezan da tužilji na ime naknade zarade za vreme porodiljskog odsustva i za vreme odsustva sa rada radi nege deteta za za period od marta 2013. godine zaključno sa martom 2015. godine isplati pojedinačne novčane iznose za zakonskom zateznom kamatom od dospelosti svakog iznosa do isplate, bliže navedeno u sadržaju tog stava. Stavom drugim izreke, obavezan je tuženi da tužilji naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 179.246,42 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od izvršnosti do isplate.

Apelacioni sud u Nišu je nakon održane rasprave pred tim sudom doneo presudu Gž1 1744/21 od 04.11.2021. godine, kojom je u stavu prvom i drugom izreke ukinuo navedenu prvostepenu presudu i presudio tako što je usvojio tužbeni zahtev i obavezao tuženog da tužilji na ime naknade zarade za vreme porodiljskog odsustva i za vreme odsustva sa rada radi nege deteta isplati za mesec jun 2013. godine iznos od 487,77 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 10.07.2013.godine do konačne isplate i za mesec mart 2015. godine iznos od 245,08 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 09.04.2015. godine do isplate. Stavom trećim izreke, odbijen je tužbeni zahtev za isplatu naknade zarade za vreme porodiljskog odsustva i za vreme odsustva sa rada radi nege deteta za za period od marta 2013. godine zaključno sa martom 2015. godine u pojedinačnim novčanim iznosima za zakonskom zateznom kamatom od dospleosti svakog iznosa do isplate, bliže navedeno u sadržaju tog stava. Stavom četvrtim izreke, odlučeno je da svaka stranka snosi svoje troškove postupka.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilja je blagovremeno izjavila reviziju, pobijajući je prema novima revizije u stavu trećem i četvrtom izreke, iz svih zakonom propisanih razloga, bez konkretizovanja revizijskih razloga.

Tuženi je podneo odgovor na reviziju.

Odlučujući o izjavljenoj reviziji, na osnovu člana 403. stav 2. tačka 2. i člana 408. Zakona o parničnom postupku - ZPP („Službeni glasnik RS“, broj 72/11...10/23) Vrhovni sud je utvrdio da je revizija osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilja bila zaposlena kod tuženog i rešenjem Opštinske Gradske-uprave Prokuplje od 01.11.2013. godine tužilji je priznato pravo na naknadu zarade za vreme porodiljskog odsustva i pravo na naknadu zarade za vreme odsustva sa rada radi nege deteta u iznosu od 28.619,07 dinara, što predstavlja prosečnu osnovnu zaradu zaposlenog u smislu odredbe člana 11. Zakona o finansijskoj podršci porodice sa decom. U rešenju je navedeno da tužilji pripada 100% od iznosa naknade utvrđene u stavu 1. a shodno članu 12. Zakona o finansijskoj podršci porodice sa decom, što iznosi 28.619,07 dinara, te da je poslodavac dužan da iznos naknade zarade utvrđen u stavu 2. isplati podnosiocu zahteva istovremeno sa isplatom zarada ostalim zaposlenima.

Prema nalazu veštaka ekonomsko finansijske struke Aleksandra Ždraljevića tužilji na ime razlike naknade zarade za vreme porodiljskog odsustva za period od 13.03.2013.godine do 12.03.2015. godine pripada iznos od 159.715,26 dinara sa zakonskom zateznom, što predstavlja razliku između isplaćenih iznosa naknade i pripadajućih iznosa naknade iz rešenja od 28.619,07 dinara mesečno, s obzirom da ovaj iznos u rešenju predstavlja neto iznos koji tužilji treba isplatiti. Prema nalazu i mišljenju veštaka finansijske struke Marine Frtunić, tuženi je tužilji u spornom periodu obračunao i isplatio naknadu za porodiljsko odsustvo i odsustvo sa rada radi nege deteta u skladu sa rešenjem Opštinske uprave od 01.11.2013. godine, jer je tuženi izdao potvrdu tužilji o ostvarenoj prosečnoj zaradi uvećanoj za minuli rad za 12 meseci pre otpočinjanja odsustva, u bruto iznosu od 28.619,07 dinara, što je i rešenjem utvrđeni iznos. Tuženi je na ovaj iznos obračunao i pripadajuće poreze i doprinose na teret zaposlenog koje je oduzimao od navedenog iznosa i osim ove naknade isplatio je i regres za godišnji odmor u iznosu od 19.086,76 dinara, dok je za mesec jun 2013. godine i mart 2015. godine tuženi tužilji isplatio naknadu zarade u manjem iznosu od pripadajućeg.

Iz nalaza i mišljenja veštaka Gorice Lakić od 17.08.2020. godine, koje veštačenje je određeno s obzirom da veštaci nisu mogli da usaglase nalaze i mišljenja, utvrđeno je da je tužilja započela korišćenje porodiljskog odsustva dana 13.03.2013. godine, da je u skladu sa odredbom člana 13. Zakona o finansijskoj podršci porodice sa decom imala pravo na naknadu zarade u visini prosečne bruto zarade za period od marta meseca 2012. godine do kraja februara 2013.godine, da je u periodu od marta 2012. godine do februara 2013. godine tužilja ostvarila bruto zaradu u iznosu od 385.182,33 dinara, prosečna zarada za mesec je 32.098,53 dinara, te da tužilji nije izdato rešenje u skladu sa zakonom, jer je rešenje tužilji trebalo da glasi na iznos od 32.098,53 dinara. Veštačenjem je dat obračun razlike između isplaćene naknade i naknade koje je trebala da bude isplaćena tužilji u odnosu na iznos od 32.098,53 dinara na koliko je trebalo da glasi rešenje tužilji.

Tužilja je u toku postupka tužbeni zahtev opredelila u skladu sa nalazom i mišljenjem veštaka Gorice Lakić od 17.08.2020. godine

U dopunskom nalazu, polazeći od iznosa naknade utvrđenog rešenjem Opštinske Gradske uprave i odredba člana 11. Zakona o finansijskoj podršci porodici sa decom, veštak je obračunala da postoji razlika između isplaćene i pripadajuće naknade u mesecu junu 2013. godine i mesecu 2015.godine, jer je u ovim mesecima tužilji isplaćena manja naknada od pripadajuće po rešenju.

Prema izjašnjenju Službe društvene brige o deci od 09.02.2016. godine iznos naknade zarade se odnosi na dvanaestomesečni prosek koji prethodi mesecu u kome je porodilja započela porodiljsko bolovanje iskazan u bruto iznosu osnovne zarade uvećane po osnovu vremena provedenog na radu za svaku punu godinu ostvarenog rada u radnom odnosu i navedeni iznosi su bruto iznosi.

Ovako utvrđeno činjenično stanje rezultat je ocene dokaza izvedenih od strane drugostepenog suda, koji je postupio u skladu sa odredbama člana 383. stav 3. i 4. ZPP i po svojim ovlašćenjima ukinuo prvostepenu presudu i odlučio o zahtevima, primenom člana 387. stav 1. tač. 6. istog zakona. Drugostepeni sud je ocenio da tužilji pripada razlika između isplaćene i pripadajuće nakadne zarade za mesece jun 2013. godine i mesec mart 2015. godine u iznosima utvrđenim dopunskim nalazom veštaka Gorice Lakić, u kome je veštak pošla od iznosa navedenog u rešenju i utvrdila postojanje razlike između isplaćene i pripadajuće naknade za navedene mesece. Po nalaženju tog suda tužilji ne pripada razlika između isplaćnih iznosa naknade zarade i iznosa utvrđenih prema nalazu i mišljenju veštaka Gorice Lakić od 17.08.2020. godine, u skladu sa kojim je tužilja opredelila tužbeni zahtev, s obzirom da je naknada zarade utvrđena konačnim rešenjem nadležnog organa, te se ne može kao relevantan uzeti iznos za koji veštak obračunao kao prosečnu zaradu, već iznos utvrđen rešenjem. Iznos naknade zarade od 28.619,07 dinara utvrđen rešenjem Opptinske Gradske uprave Prokuplje od 01.11.2013. godine predstavlja bruto iznos, što proizlazi i iz Potvrde tuženog o ostvarenoj zaradi za tužilju i iz izjašnjenja Službe društvene brige o deci od 09.02.2016. godine, a tuženi je tužilji vršio isplatu naknade zarade u skladu sa konačnim rešenjem Opptinske Gradske uprave Prokuplje od 01.11.2013.godine.

Izneto pravno stanovište po oceni Vrhovnog suda nije prihvatljivo.

Odredbom člana 94. stav 1. Zakona o radu („Službeni glasnik RS" br. 24/05...75/14) propisano je da zaposlena žena ima pravo na odsustvo sa rada zbog trudnoće i porođaja (porodiljsko odsustvo) kao i odsustvo sa rada radi nege deteta, u ukupnom trajanju od 365 dana. Za vreme tog odsustva ona ima pravo na naknadu zarade u skladu sa zakonom, a pravo na naknadu zarade za vreme porodiljskog odsustva i odsustva sa rada radi nege deteta ostvaruje se u skladu sa Zakonom o finansijskoj podršci porodici sa decom („Službeni glasnik RS“ broj 16/02, 115/05 i 107/09).

Zakon o finansijskoj podršci porodici sa decom („Službeni glasnik RS“ broj 16/02, 115/05 i 107/09) u članu 9. stav 1. tačka 1. propisuje da su prava na finansijsku podršku porodici sa decom, u smislu ovog zakona, naknada zarade za vreme porodiljskog odsustva, odsustva sa rada radi nege deteta i odsustva sa rada radi posebne nege deteta, dok je stavom 2. propisano da prava iz stava 1. tač. 1) do 5) ovog člana jesu prava od opšteg interesa i da se o njihovom obezbeđivanju stara se Republika. Prema članu 10. stav 1. tačka 1., naknadu zarade za vreme porodiljskog odsustva, odsustva sa rada radi nege deteta i odsustva sa rada radi posebne nege deteta ostvaruju zaposleni kod pravnih i fizičkih lica. Visina naknade ostvaruje se u visini prosečne osnovne zarade zaposlenog za 12 meseci koji prethode mesecu u kome otpočinje korišćenje odsustva, uvećane po osnovu vremena provedenog na radu, za svaku punu godinu rada ostvarenu u radnom odnosu u skladu sa Zakonom, a najviše do pet prosečnih mesečnih zarada u Republici Srbiji (član 11. stav 1.).

Članom 13. istog zakona u stavu 1. i 2. je propisano da obračun i isplatu naknade zarade vrši poslodavac istovremeno sa obračunom i isplatom zarada zaposlenima i da je poslodavac dužan da opštinskoj, odnosno gradskoj upravi dostavi dokaze o visini osnovne zarade zaposlenog za 12 meseci koji prethode mesecu otpočinjanja odsustva. Opštinska, odnosno gradska uprava vrši prenos sredstava poslodavcu iz stava 1. ovog člana iz sredstava obezbeđenih u budžetu Republike, a poslodavcu iz stava 1. ovog člana prenos sredstava se vrši po dostavljanju dokaza da je isplatio naknadu zarade zaposlenom (stav 4. i 5.).

Iz navedenih zakonskih odredbi proizlazi da je pravo na naknadu zarade za vreme porodiljskog odsustva i odsustva sa rada radi nege deteta pravo od opšteg interesa i da se ostvaruje u obimu i na način propisan Zakonom o finansijskoj podršci porodici sa decom, koji u svojim uvodnim odredbama predviđa da finansijska podrška porodici sa decom obuhvata poboljšanje uslova za zadovoljenje osnovnih potreba dece i poseban podsticaj rađanju dece (član 1. navedenog zakona).

Tužilji je rešenjem Opštinske Gradske-uprave Prokuplje od 01.11.2013. godine priznato pravo na naknadu zarade za vreme porodiljskog odsustva i pravo na naknadu zarade za vreme odsustva sa rada radi nege deteta u iznosu od 28.619,07 dinara, što predstavlja dvanaestomesečni prosek osnovne bruto zarade tužilje obračunat na osnovu potvrde koju je poslodavac dostavio Opštinskoj upravi o visini osnovne zarade tužilje za 12 meseci koji prethode mesecu otpočinjanja odsustva. U postupku je utvrđeno da je tužilja u periodu od marta 2012. godine do februara 2013. godine ostvarila bruto zaradu u iznosu od 385.182,33 dinara, te da prosečna zarada iznosi 32.098,53 dinara, a u kom iznosu je trebalo da bude priznata i isplaćivana predmetna naknada zarade, u smislu člana 11. Zakona o finansijskoj podršci porodici sa decom. Naime, tuženi poslodavac je Opštinskoj upravi dostavio pogrešne podatke o visini zarade tužilje za 12 meseci koji prethode mesecu u kome otpočinje korišćenje odsustva, a što je rezultiralo da je tužilji rešenjem od 01.11.2013. priznato pravo na naknadu zarade za vreme porodiljskog odsustva i za vreme odsustva sa rada radi nege deteta u manjem iznosu od pripadajućeg.

Po oceni Vrhovnog suda, tuženi je odgovoran za štetu zbog toga što, suprotno svojoj zakonskoj obavezi, Opštinskoj upravi nije dostavio tačne podatke o visini osnovne zarade tužilje za 12 meseci koji prethode mesecu otpočinjanja odsustva, zbog čega je tužilji isplaćivana naknada zarade u manjem iznosu od onog koji joj pripada u smislu člana 11. Zakona o finasiskoj podršci porodici sa decom. Kod navedenog, tuženi je u obavezi da tužilji, u smislu odredbe člana 154. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima, naknadi štetu u visini razlike između isplaćnih iznosa naknade zarade i pripadajućeg iznosa naknade zarade, obračunatog u visini prosečne osnovne zarade tužilje za 12 meseci koji prethode mesecu u kome otpočinje korišćenje odsustva, a prema nalazu i mišljenju veštaka Gorice Lakić od 17.08.2020. godine.

Iz iznetih razloga, primenom člana 416. stav 1. ZPP, odlučeno je kao u stavu prvom izreke.

Kako je tužilja uspela u postupku po reviziji, to joj na osnovu člana 165. stav 2. u vezi članova 163. stav 2, 153. stav 1. i 154. stav 2. ZPP, pripadaju troškovi celog postupka prema ostvarenom uspehu u sporu. Visina naknade ovih troškova odmerena je prema opredeljenom zahtevu i sastoje se od nagrade sastav tužbe u iznosu od 6.000,00 dinara, za zastupanje na devet održanih ročišta u iznosu od po 7.500,00 dinara, za pristup na deset neodržana ročišta u iznosu od po 4.500,00 dinara, troškova veštačenja u iznosu od 22.500,00 dinara, nagrade za sastav žalbe u iznosu od 12.000,00 dinara i revizije u iznosu od 18.000,00, te sudskih taksi na tužbu u iznosu od 13.252,18 dinara, na presudu u iznosu od 12.994,24 dinara, na reviziju i na revizijsku odluku u iznosu od po 10.000,00 dinara, odmerano prema AT i TT.

Vrhovni sud je odbio zahteve tuženog za naknadu troškova revizijskog postupka jer trošak za sastav odgovora na reviziju nije bio potreban za donošenje odluke revizijskog suda.

Predsednik veća-sudija

Jelica Bojanić Kerkez, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković