.jpg "Sudska praksa")
Republika Srbija
VRHOVNI SUD
Rev2 2199/2023
13.06.2024. godina
Beograd
U IME NARODA
Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Branislava Bosiljkovića, predsednika veća, Dragane Boljević i Radoslave Mađarov, članova veća, u parnici tužioca AA iz ..., čiji je punomoćnik Milica Stanković Milosavljević advokat iz ..., protiv tuženog „BB“ ad ..., čiji je punomoćnik Aleksandra Blagojević advokat iz ..., radi naknade štete, odlučujući o reviziji tuženog izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Nišu Gž1 4374/2022 od 21.02.2023. godine, u sednici veća održanoj dana 13.06.2024. godine, doneo je
P R E S U D U
ODBIJA SE kao neosnovana revizija tuženog izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Nišu Gž1 4374/2022 od 21.02.2023. godine, drugog, trećeg i četvrtog stava izreke.
O b r a z l o ž e nj e
Presudom Osnovnog suda u Nišu P1 1591/2018 od 21.02.2022. godine, stavom prvim izreke, delimično je usvojen tužbeni zahtev i obavezan tuženi da na ime naknade nematerijalne štete isplati tužiocu za fizičke bolove iznos od 60.000,00 dinara, strah iznos od 50.000,00 dinara i umanjenje životne aktivnosti iznos od 20.000,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom na ove iznose počev od 21.02.2022. godine do isplate. Stavom drugim izreke, odbijen je deo tužbenog zahteva kojim je tužilac tražio da se tuženi obaveže na isplatu naknade nematerijalne štete za pretrpljene fizičke bolove preko dosuđenog do traženog iznosa od 200.000,00 dinara, za pretrpljeni strah preko dosuđenog do traženog iznosa od 200.000.00 dinara i za pretrpljene duševne bolove zbog umanjenja životne aktivnosti preko dosuđenog do traženog iznosa od 40.000,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom od 21.02.2022. godine do isplate. Stavom trećim izreke, obavezan je tuženi da nadoknadi tužiocu troškove parničnog postupka u iznosu od 152.400,00 dinara u roku od 15 dana od prijema presude.
Presudom Apelacionog suda u Nišu Gž1 4374/2022 od 21.02.2023. godine, stavom prvim izreke, potvrđena je presuda Osnovnog suda u Nišu P1 1591/2018 od 21.02.2022. godine u stavu prvom i delu stava drugog izreke, u pogledu nematerijalne štete za pretrpljeni strah, i u tom delu žalbe tužioca i tuženog su odbijene kao neosnovane. Stavom drugim izreke, ista presuda preinačena je u preostalom delu stava drugog izreke tako što je obavezan tuženi da na ime naknade nematerijalne štete za pretrpljene fizičke bolove, pored dosuđenog iznosa od 60.000, 00 dinara, isplati iznos od još 15.000,00 dinara – ukupno 75.000,00 dinara i za pretrpljene duševne bolove zbog umanjenja životne aktivnosti, pored dosuđenog iznosa od 20.000,00 dinara, isplati iznos od još 20.000,00 dinara – ukupno 40.000,00 dinara, sve sa zakonskom zateznom kamatom od 21.02.2022. godine do isplate, dok je tužbeni zahtev kojim je tužilac tražio naknadu nematerijalne štete za pretrpljene fizičke bolove preko navedenog iznosa do traženog iznosa od 200.000,00 dinara sa kamatom od 21.02.2022. godine do isplate odbijen kao neosnovan. Stavom trećim izreke, preinačena je prvostepena presuda u trećem stavu izreke tako što je obavezan tuženi da na ime naknade troškova parničnog postupka isplati tužiocu iznos od 153.100,00 dinara u roku od 15 dana od dana prijema otpravka presude. Stavom četvrtim izreke, obavezan je tuženi da naknadi tužiocu troškove drugostepenog postupka u iznosu od 10.000,00 dinara u roku od 15 dana od dana prijema otpravka presude.
Protiv pravosnažne presude donete u drugom stepenu, drugog, trećeg i četvrtog stava izreke, tuženi je blagovremeno izjavio reviziju zbog bitnih povreda odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.
Odlučujući o izjavljenoj reviziji, na osnovu člana 403. stav 2. tačka 2. i člana 408. ZPP, Vrhovni sud je našao da revizija tuženog nije osnovana.
U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti. Revizijom se ne ukazuje na druge bitne povrede odredaba parničnog postupka zbog kojih se, pod uslovima propisanim članom 407. stav 1. tačke 2. i 3 ZPP, traj pravni lek može izjaviti. Navodima da pobijana presuda ne sadrži dovoljne i jasne razloge, zbog kojih se njena pravilnost ne može ispitati, revident ukazuje na bitnu povredu odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 12. ZPP koja nije zakonski razlog za reviziju.
Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac se 12.12.2016. godine povredio na radu u vreme kada je bio u radnom odnosu kod tuženog na određeno vreme, na radnom mestu vozača teretnog vozila. Tužilac se, radi namotavanja cerade na kamionu, popeo na metalne merdevine pričvršćene (zavarene) za levi deo vozila. Povređen je tako što se okliznuo desnom nogom i pao, pri čemu je leva noga ostala zaglavljena između dva stajališna dela merdevina i izokrenula se unapred. Merdevine su bile čvrsto pričvršćene i nisu se klatile, ali su bile sačinjene od metalnih šipki, bez gazećeg dela. Odmah nakon povređivanja tužiocu je ukazana medicinska pomoć i tada postavljena dijagnoza nagnječna povreda levog kolena. Povreda je lečena gipsanom imobilizacijom koja je, sa naknadnom korekcijom, nošena do 06.01.2017. godine. Nakon skidanja gipsane imobilizacije lekar je zatražio magnetnu rezonancu levog kolena. Taj pregled obavljen je 31.07.2017. godine (nalaz je očitan 18.08.2017. godine) i tada je konstatovano pucanje prednje ukrštene veze levog kolena. Povrede su u nalazu veštaka označene kao uganuće levog kolenog zgloba sa kidanjem (pucanjem) prednje ukrštene veze levog kolena, nastale u jednom aktu – uganuće levog kolenog zgloba pri dejstvu fizičke sile visokog intenziteta, dovodi do pucanja prednje ukrštene veze. Obe povrede su zbirno kvalifikovane kao teška telesna povreda. Nakon dijagnoze postavljene magnetnom rezonancom obavljena je operacija (artroskopija) i konstatovana potreba za još jednom operacijom kako bi se kompletno rekonstruisao pokidani ligament. Tužilac je nakon povređivanja i lečenja, kao i nakon operativnog zahvata trpeo fizičke bolove i strah, a njegova opšta životna aktivnost je trajano umanjena za 15%. Tužilac je bio upoznat sa opisom poslova svog radnog mesta, prošao je obuku zaštite na radu, a zadužio je i zaštitnu opremu, pored ostalog i par zimskih cipela koje nije nosio u vreme štetnog događaja.
Na osnovu utvrđenog činjeničnog stanja, oba nižestepena suda su zaključila da postoji odgovornost tuženog po članovima 173. i 174. Zakona o obligacionim odnosima, kao imaoca opasne stvari – kamiona sa ugrađenim merdevinama od kojih potiče povećana opasnost nastanka štete, odnosno mogućnost povređivanja, ali i da postoji tužiočev doprinos u nastanku štete od 50% zbog nekorišćenja svih sredstava zaštite na radu. Nižestepeni sudovi, imajući u vidu intenzitet i dužinu trajanja straha i fizičkih bolova, kao i umanjenu opštu životnu aktivnost koja izaziva duševne bolove, zaključili da tužiocu pripada prvo na naknadu za označene vidove nematerijalne štete, čiju su visinu utvrdili primenom člana 200. Zakona o obligacionim odnosima.
Pravno stanovište nižestepenih sudova o osnovu odgovornosti tuženog prihvata i revizijski sud, zbog čega navode revidenta o pogrešnoj primeni materijalnog prava ocenjuje kao neosnovane.
Odredbom člana 173. Zakona o obligacionim odnosima propisana je pretpostavka uzročnosti za štetu od opasne stvari, odnosno opasne delatnosti. Pojam opasne stvari je pravni standard. To su pokretne i nepokretne stvari koje svojim položajem, svojstvima ili samim postojanjem predstavljaju povećanu opasnost za okolinu. U taj pojam mogu se svrstati i metalne merdevine kao deo teretnog vozila, sačinjene od šipki bez gazećeg prostora, kakve su bile pričvršćene za kamion koji je tužilac koristio u obavljanju poslova svog radnog mesta.
Pretpostavka uzročnosti, propisana navedenom zakonskom odredbom, je relativna jer se imalac opasne stvari, odnosno lice koje se bavi opasnom delatnosti, kao klauzalno odgovorno lice (član 174. Zakona o obligacionim odnosima), može osloboditi odgovornosti za štetu obaranjem te pretpostavke. Odredbom člana 177. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima propisano je da se imalac oslobađa od odgovornosti ako dokaže da šteta potiče od nekog urzoka koji se nalazio van stvari, a čije se dejstvo nije moglo predvideti, ni izbeći ili otkloniti (viša sila). Prema stavu 2. te odredbe, imalac stvari se oslobađa od odgovornosti i ako dokaže da je šteta nastala isključivo radnjom oštećenog ili trećeg lica, koju on nije mogao predvideti i čije posledice nije mogao izbeći.
Uzrok štete prouzrokovane tužiocu nije se nalazio van stvari, tako da ne postoji osnov za oslobađanje tuženog od odgovornosti predviđen članom 177. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima. Tuženi nije dokazao da je radnja tužioca – korišćenje merdevina pričvršćenih na vozilo radi podizanja cerade kako bi se omogućio istovar ili utovar robe, za njega bila nepredvidiva, niti da štetne posledice takve radnje nije mogao otkloniti. Tuženi smatra da je za štetu odgovoran tužilac zato što nije koristio obuću koja mu je obezbeđena kao deo sredstava zaštite na radu, ali ne dokazuje da bi njeno korišćenje sprečilo nastanak štete. Zato ne postoje ni uslovi za oslobađanje tuženog od odgovornosti po čanu 177. stav 2. Zakona o obligacionim odnosima, ali je taj propust tužioca pravilno okvalifikovan kao njegov doprinos u nastanku štete, u smislu stava 3. tog člana.
Visina naknade za sve vidove nematrijalne štete, uz uračunavanje doprniosa tužioca njenom nastanku, određena je pravilnom primenom člana 200. Zakona o obligacionim odnosima.
Iz navedenih razloga, na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, odlučeno je kao u izreci.
Predsednik veća - sudija
Branislav Bosiljković, s.r.
Za tačnost otpravka
Zamenik upravitelja pisarnice
Milanka Ranković
