O b r a z l o ž e nj e

Presudom Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 1840/21 od 25.04.2023. godine, stavom prvim izreke, dozvoljeno je objektivno preinačenje tužbe učinjeno podneskom tužilja od 25.08.2022. godine. Stavom drugim izreke, obavezan je tuženi da tužilji AA iz ..., na ime razlike između minimalne zarade i isplaćene plate za standardni učinak i vreme provedeno na radu, za period od marta 2018. godine zaključno sa decembrom 2018. godine, isplati pojedinačne novčane iznose sa zateznom kamatom, kao u njegovom sadržaju. Stavom trećim izreke, odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev tužilje AA da se obaveže tuženi da tužilji na ime neisplaćene naknade za ishranu u toku rada za period od marta 2018. godine zaključno sa februarom 2021. godine isplati pojedinačne novčane iznose sa zateznom kamatom na svaki pojedinačni iznos, kao u njegovom sadržaju. Stavom četvrtim izreke, odbijen je tužbeni zahtev tužilje AA da se obaveže tuženi da tužilji na ime neisplaćene naknade za regres za korišćenje godišnjeg odmora za period od marta 2018. godine zaključno sa februarom 2021. godine isplati pojedinačne novčane iznose sa zateznom kamatom na svaki pojedinačni iznos, kao u njegovom sadržaju. Stavom petim izreke, obavezan je tuženi da tužilji BB iz ... na ime razlike između minimalne zarade i isplaćene plate za standardni učinak i vreme provedeno na radu, za period od marta 2018. godine zaključno sa decembrom 2018. godine, isplati pojedinačne novčane iznose sa zateznom kamatom na svaki pojedinačni iznos, kao u njegovom sadržaju. Stavom šestim izreke, odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev tužilje BB da se obaveže tuženi da tužilji na ime neisplaćene naknade za ishranu u toku rada za period od marta 2018. godine zaključno sa februarom 2021. godine isplati pojedinačne novčane iznose sa zateznom kamatom na svaki pojedinačni iznos. Stavom sedmim izreke, odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev tužilje BB da se obaveže tuženi da tužilji na ime neisplaćene naknade za regres za korišćenje godišnjeg odmora za period od marta 2018. godine zaključno sa februarom 2021. godine isplati pojedinačne novčane iznose sa zateznom kamatom na svaki pojedinačni iznos, kao u njegovom sadržaju. Stavom osmim izreke, obavezan je tuženi da tužilji VV iz ... na ime razlike između minimalne zarade i isplaćene plate za standardni učinak i vreme provedeno na radu, za period od marta 2018. godine zaključno sa decembrom 2018. godine, isplati pojedinačne novčane iznose sa zateznom kamatom na svaki pojedinačni iznos, kao u njegovom sadržaju. Stavom devetim izreke, odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev tužilje VV da se obaveže tuženi da tužilji na ime neisplaćene naknade za ishranu u toku rada za period od marta 2018. godine zaključno sa februarom 2021. godine isplati pojedinačne novčane iznose sa zateznom kamatom na svaki pojedinačni iznos, kao u njegovom sadržaju. Stavom desetim izreke, odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev tužilje VV da se obaveže tuženi da tužilji na ime neisplaćene naknade za regres za korišćenje godišnjeg odmora za period od marta 2018. godine zaključno sa februarom 2021. godine isplati pojedinačne novčane iznose sa zateznom kamatom na svaki pojedinačni iznos, kao u njegovom sadržaju. Stavom jedanaestim izreke, obavezan je tuženi da tužilji GG iz ... na ime razlike između minimalne zarade i isplaćene plate za standardni učinak i vreme provedeno na radu, za period od marta 2018. godine zaključno sa novembrom 2018. godine, isplati pojedinačne novčane iznose sa zateznom kamatom na svaki pojedinačni iznos, kao u njegovom sadržaju. Stavom dvanaestim izreke, odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev tužilje GG da se obaveže tuženi da tužilji na ime neisplaćene naknade za ishranu u toku rada za period od marta 2018. godine zaključno sa januarom 2020. godine isplati pojedinačne novčane iznose sa zateznom kamatom na svaki pojedinačni iznos, kao u njegovom sadržaju. Stavom trinaestim izreke, odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev tužilje GG da se obaveže tuženi da tužilji na ime neisplaćene naknade za regres za korišćenje godišnjeg odmora za period od marta 2018. godine zaključno sa martom 2020. godine isplati pojedinačne novčane iznose sa zateznom kamatom na svaki pojedinačni iznos, kao u njegovom sadržaju. Stavom četrnaestim izreke, obavezan je tuženi da tužilji DD iz ... na ime razlike između minimalne zarade i isplaćene plate za standardni učinak i vreme provedeno na radu, za period od marta 2018. godine zaključno sa decembrom 2018. godine, isplati pojedinačne novčane iznose sa zateznom kamatom na svaki pojedinačni iznos, kao u njegovom sadržaju. Stavom petnaestim izreke, odbijen je tužbeni zahtev tužilje DD da se obaveže tuženi da tužilji na ime neisplaćene naknade za ishranu u toku rada za period od marta 2018. godine zaključno sa februarom 2021. godine isplati pojedinačne novčane iznose sa zateznom kamatom na svaki pojedinačni iznos, kao u njegovom sadržaju. Stavom šesnaestim izreke, odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev tužilje DD da se obaveže tuženi da tužilji na ime neisplaćene naknade za regres za korišćenje godišnjeg odmora za period od marta 2018. godine zaključno sa februarom 2021. godine isplati pojedinačne novčane iznose sa zateznom kamatom na svaki pojedinačni iznos, kao u njegovom sadržaju. Stavom sedamnaestim izreke, odbijen je predlog tuženog da se Republika Srbija – Ministarstvo finansija – Republički fond za zdravstveno osiguranje pozove u svojstvu umešača na strani tuženog. Stavom osamnaestim izreke, tuženi je obavezan da tužiljama na ime troškova parničnog postupka isplati 242.000,00 dinara sa zateznom kamatom od izvršnosti do isplate. Stavom devetnaestim izreke, tužilje AA, BB, VV, GG i DD su oslobođene plaćanja troškova sudskih taksi.

Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž1 4100/23 od 11.10.2023. godine, odbijene su kao neosnovane žalbe parničnih stranaka, potvrđena prvostepena presuda u stavu prvom, drugom, trećem, četvrtom, petom, šestom, sedmom, osmom, devetom, desetom, jedanaestom, dvanaestom, trinaestom, četrnaestom, petnaestom, šesnaestom i sedamnaestom izreke. Stavom drugim izreke, odbijena je kao neosnovana žalba tuženog i potvrđeno rešenje sadržano u delu stava osamnaest izreke prvostepene presude za iznos od 59.600,00 dinara sa zateznom kamatom od nastupanja uslova za izvršenje do isplate. Stavom trećim izreke, preinačeno je rešenje o troškovima postupka, sadržano u preostalom delu stava osamnaest izreke prvostepene presude, preko iznosa od 59.600,00 dinara sa zateznom kamatom od izvršnosti do isplate, do iznosa od 242.000,00 dinara sa zateznom kamatom od izvršnosti do isplate, kao neosnovan. Stavom četvrtim izreke, odbijen je zahtev tužilja za naknadu troškova postupka po žalbi.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu i to odluke sadržane u delu stava prvog izreke kojim je prvostepena presuda potvrđena u usvajajućem delu i odluke sadržane u stavu drugom, reviziju je blagovremeno izjavio tuženi, zbog pogrešne primene materijalnog prava, s predlogom da se revizija odluči kao izuzetno dozvoljenoj na osnovu člana 404. Zakona o parničnom postupku.

Tužilje su podnele odgovor na reviziju.

Protiv odluke o troškovima postupka, sadržanog u stavu trećem izreke pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilje su izjavile blagovremenu reviziju, zbog pogrešne primene materijalnog prava, s predlogom da se revizija smatra izuzetno dozvoljenom na osnovu odredbe člana 404. Zakona o parničnom postupku.

Tuženi je podneo odgovor na reviziju.

Odlučujući o dozvoljenosti izjavljene revizije tuženog na osnovu člana 404. stav 2. ZPP, Vrhovni sud je ocenio da nisu ispunjeni uslovi za odlučivanje o reviziji kao izuzetno dozvoljenoj u smislu člana 404. stav 1. ZPP jer ne postoji potreba za ujednačavanjem sudske prakse ni novim tumačenjem prava, imajući u vidu sadržinu tražene pravne zaštite, način presuđenja i razloge na kojima su zasnovane presude nižestepenih sudova. O pravu tužilja na isplatu razlike između isplaćene zarade i minimalne zarade odlučeno je uz primenu materijalnog prava u skladu sa pravnim shvatanjem izraženim kroz odluke revizijskog suda, a u vezi primene odredbe člana 111. Zakona o radu („Sl. Glasnik RS“ br. 24/05...95/18). Odluke nižestepenih sudova su u skladu sa ujednačenom sudskom praksom u tumačenju i primeni materijalnog prava u kojoj je raspravljano pitanje prava zaposlenog na isplatu minimalne zarade, tako da zarada koju zaposleni ostvaruje svojim radom ne može biti niža od minimalne zarade za standardni učinak i puno radno vreme, odnosno za vreme koje se izjednačava sa punim radnim vremenom. Vrhovni sud ukazuje da je cilj isplate minimalne zarade da se obezbedi zaštita zaposlenih radi zadovoljavanja njihovih egzistencijalnih i socijalnih potreba, kao i potreba članova njihovih porodica, što je predviđeno i Konvencijom Međunarodne organizacije rada broj 131 o utvrđivanju minimalnih nadnica i Preporukom broj 136 o utvrđivanju minimalnih nadnica.

Iz navedenih razloga, na osnovu člana 404. stav 2. ZPP, odlučeno je kao u stavu prvom izreke.

Ispitujući dozvoljenost revizije tuženog, u smislu člana 410. stav 2. tačka 5. ZPP, Vrhovni sud je ocenio da revizija nije dozvoljena ni kao redovna.

Prema članu 441. ZPP, revizija je uvek dozvoljena u sporovima o zasnivanju, postojanju i prestanku radnog odnosa.

Ukoliko se tužbeni zahtev odnosi na potraživanje u novcu u radnom sporu, dozvoljenost revizije se ocenjuje na osnovu člana 403. stav 3. ZPP, prema kome revizija nije dozvoljena u imovinskopravnim sporovima ako vrednost predmeta spora pobijanog dela ne prelazi dinarsku protivvrednost od 40.000 evra po srednjem kursu NBS na dan podnošenja tužbe.

Tužba u ovoj parnici podneta je 17.03.2021. godine, a preinačena 12.04.2022. godine dodavanjem, uz postojeće, i tužbenog zahteva za isplatu razlike između isplaćene i minimalne zarade, a vrednost pobijanog dela je u odnosu na tužilju AA 8.500,20 dinara, u odnosu na tužilju BB 8.250,80 dinara, u odnosu na tužilju VV 8.120,00 dinara, u odnosu na tužilju GG 6.250,80 dinara i u odnosu na tužilju DD 7.850,20 dinara.

Imajući u vidu da se u konkretnom slučaju radi o imovinskopravnom sporu, koji se odnosi na novčano potraživanje, u kome vrednost predmeta spora pobijanog dela ne prelazi dinarsku protivvrednost 40.000,00 evra, to je Vrhovni sud ocenio da je revizija tužilje nedozvoljena, primenom odredbe člana 403. stav 3. ZPP.

Na osnovu člana 413. ZPP, Vrhovni sud je odlučio kao u stavu drugom izreke.

Odlučujući o dozvoljenosti izjavljene revizije tužilja na osnovu člana 404. stav 2. Zakona o parničnom postupku - ZPP („Službeni glasnik RS“, br. 72/11... 18/20), Vrhovni sud je ocenio da nisu ispunjeni uslovi za odlučivanje o reviziji kao izuzetno dozvoljenoj u smislu člana 404. stav 1. ZPP.

Pobijanom pravnosnažnom presudom delom je preinačena prvostepena presuda u delu odluke o troškovima parničnog postupka, tako što je odbijen zahtev tužilja za naknadu troškova parničnog postupka preko iznosa od 59.600,00 dinara pa do iznosa od 242.000,00 dinara, sa kamatom. O ovom pravu tužilja i visini naknade drugostepeni sud je odlučio primenom odgovarajućih odredaba procesnog prava koje se shodno primenjuju prilikom donošenja odluke o troškovima postupka, s obzirom na uspeh tužioca u sporu, zbog čega ne postoji potreba za razmatranjem pravnih pitanja od opšteg interesa ili u interesu ravnopravnosti građana, kao ni potreba ujednačavanja sudske prakse i novog tumačenja prava, što znači da nisu ispunjeni uslovi iz člana 404. stav 1. ZPP na osnovu čega je i odlučeno kao u stavu trećem izreke.

Ispitujući dozvoljenost revizije tužilja u smislu člana 410. stav 2. tačka 5. ZPPu vezi člana 420. stav 6. ZPP („Službeni glasnik RS“, br. 72/11... 10/23), Vrhovni sud je ocenio da revizija nije dozvoljena.

Odredbom člana 420. stav 1. ZPP propisano je da se revizija može izjaviti i protiv rešenja drugostepenog suda kojim je postupak pravnosnažno okončan, a i primenom stava 2. istog člana, revizija protiv rešenja nije dozvoljena u sporovima u kojima ne bi bila dozvoljena revizija protiv pravnosnažne presude, što znači da je uslovljena graničnom vrednošću za izjavljivanje revizije, propisanom članom 403. stav 3. ZPP.

Kada je za izjavljivanje revizije merodovna vrednost predmeta spora, na osnovu člana 28. stav 1. ZPP, uzima se samo vrednost glavnog duga, dok se prema stavu 2. istog člana, kamate, ugovorna kazna i ostala sporedna traženja, kao i parnični troškovi ne uzimaju u obzir ako ne čine glavni dug.

Imajući u vidu navedeno, kao i da je u konkretnom slučaju revizija izjavljena protiv drugostepene odluke o troškovima postupka, dakle protiv rešenja kojim je odlučeno o sporednom traženju tužilja, koje ne čini njihovo glavno potraživanje, to je revizija nedozvoljena.

Na osnovu iznetog, primenom člana 413. ZPP, Vrhovni sud je odlučio kao u stavu četvrtom izreke.

Tužiocima i tuženom nisu dosuđeni troškovi na ime sastava revizije, jer nisu uspeli u postupku po reviziji, kao ni na ime sastava odgovora na reviziju, s obzirom da troškovi tuženog u ovom delu nisu bili potrebni, u smislu odredbe člana 154. stav 1. ZPP. Iz tog razloga je Vrhovni sud odlučio kao u stavu petom izreke primenom odredbe člana 165. stav 1. ZPP.

Predsednik veća – sudija

Dobrila Strajina, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković