Rešenjem Višeg suda u Kraljevu Gž 861/24 od 29.11.2024. godine odbijene su kao neosnovane žalba učesnika i potvrđeno rešenje Osnovnog suda u Kraljevu R1 323/2021 od 10.04.2024. godine.

Protiv pravnosnažnog rešenja donetog u drugom stepenu, dela kojim je odlučeno o naknadi za eksproprisano zemljište, predlagači su na osnovu člana 404. ZPP blagovremeno izjavili reviziju zbog pogrešne primene materijanog prava (posebna revizija).

Po oceni Vrhovnog suda, o posebnoj reviziji predlagača u ovoj pravnoj stvari potrebno je odlučivati radi ujednačavanja sudske prakse u postupcima određivanja naknade za nepokretnosti eksproprisane radi izgradnje linijskih infrastrukturnih objekata, zbog čega je na osnovu člana 404. i člana 420. stav 1. i 6. ZPP u vezi člana 27. stav 2. i člana 30. stav 2. ZVP odlučeno kao u prvom stavu izreke.

Odlučujući o izjavljenoj reviziji, na osnovu člana 408. ZPP u vezi člana 30. stav 2. ZVP, Vrhovni sud je našao da je revizija predlagača osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, pravnosnažnim rešenjem nadležnog organa Gradske uprave Grada Kraljeva eksproprisan je deo parcele .. u površini od 37 ari 24 m2 iz lista nepokretnosti .. KO ..., kao susvojina pokojnog GG i AA sa udelima od po ½ idealna dela. Predlagači BB i VV su oglašeni za zakonske naslednike zaostavštine pokojnog GG. Eksproprijacija je izvršena radi izgradnje dela autoputa E-761, Pojate – Preljina, deonice Kruševac (Koševi) – Adrani, saglasno Uredbi o utvrđivanju prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora autoputa E-761, deonica Pojate – Preljina („Službeni glasnik RS“, br.98/13). Poreska uprava je procenila tržišnu vrednost građevinskog zemljišta u KO ... u iznosu od 180,00 dinara za 1 m2. Veštačenjem – nalazom veštaka građevinske struke od 22.08.2022. godine, utvrđena je tržišna vrednost eksproprisane parcele u iznosu od 467,73 dinara po 1 m2, na osnovu podataka o cenama građevinskog zemljišta u KO ... prometovanog u periodu od 2018. do 2022. godine, prikazanim u javnom registru cena nepokretnosti Republičkog geodetskog zavoda, a tržišna vrednost iskazana je kao srednja vrednost cena ostvarenih tim prometima.

Na osnovu tako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je primenom članova 41. stav 2. Zakona o eksproprijaciji odredio naknadu za eksproprisano zemljište u visini utvrđenoj nalazom veštaka od 22.08.2022. godine. Po nalaženju tog suda, tim dokazom je činjenično stanje dovoljno utvrđeno, zbog čega nije bilo razloga da se izvrši usaglašavanje tog nalaza sa nalazom drugog veštaka građevinske struke od 07.07.2023. godine.

Drugostepeni sud je odbio žalbe stranaka i potvrdio prvostepeno rešenje. I po stanovištu tog suda, sve bitne činjenice za odluku o visini naknade su raspravljene i utvrđene, zbog čega nisu osnovani žalbeni navodi predlagača o pogrešnoj primeni člana 271. ZPP i potrebi usaglašavanja nalaza veštaka, odnosno određivanja novog veštačenja u slučaju ako usaglašavanje bude neuspešno.

Po oceni Vrhovnog suda, osnovani su navodi predlagača da su nižestepeni sudovi u ovoj pravnoj stvari pogrešno primenili materijalno pravo, i da zato činjenično stanje nije pravilno utvrđeno.

Odredbom člana 41. stav 2. Zakona o eksproprijaciji propisano je da se visina naknade u novcu za eksproprisane nepokretnosti određuje po tržišnoj ceni, prema okolnostima u momentu zaključenja sporazuma o visini naknade, a ako sporazum nije postignut, prema okolnostima u momentu donošenja prvostepene odluke o naknadi. Prema članu 42. stav 1. tog zakona, naknada za eksproprisano poljoprivredno zemljište i građevinsko zemljište određuje se u novcu prema tržišnoj ceni takvog zemljišta, ako zakonom nije drugačije propisano.

Tržišna vrednost je procena najverovatnije tržišne cene koja bi bila ostvarena na određeni dan u uslovima fer prodaje, a određuje je karakter zemljišta koje je predmet prometa, njegov kvalitet, lokacija i ostala obeležja.

U ovom slučaju, naknada za eksproprisano zemljište određena je na osnovu nalaza veštaka građevinske struke od 22.08.2022. godine. Iz nalaza proizilazi da je tržišna vrednost 1m2 eksproprisanog zemljišta određena uporednom metodom, kao prosečna cena ostvarenih prometom građevinskog zemljišta u KO ..., u periodu od jula 2018. godine do maja 2022. godine - 2 do 6 godina pre donošenja prvostepene odluke o naknadi, bez podataka o ostvarenim cenama koje su vremenski bliže momentu odlučivanja o naknadi.

Tržišna vrednost eksproprisanog zemljišta utvrđena tim nalazom razlikuje se od tržišne vrednosti utvrđene nalazom veštaka građevinske struke od 07.07.2023. godine, sačinjenom na zahtev predlagača, u smislu člana 271. stav 2. ZPP. I u ovom nalazu korišćena je ista, uporedna metoda, i podaci o prometnim cenama građevinskog zemljišta u KO Zaklopača (od 24.02.2020. godine), i KO Ratina (od 05.04.2019. godine i 31.12.2021. godine), uz korekciju primenom kriterijuma lokacije, površine i pristupačnosti eksproprisanog zemljišta saobraćajnicama (komparativna matrica). I u ovom nalazu korišćeni su podaci o prometnim cenama ostvarenim u periodu od 4 do 5 godina pre donošenja odluke o naknadi.

Ovi nalazi, bez obzira na primedbu u pogledu vremenske distance između izvršenog prometa kompartivnog zemljišta i donete odluke o naknadi za eksproprisano zemljište, nisu usaglašavani.

Iz navedenih razloga, po stanovištu revizijskog suda, pogrešna primena materijalnog prava u ovoj pravnoj stvari imala je za posledicu pogrešno utvrđeno činjenično stanje bitno za određivanje tržišne vrednosti eksproprisanog zemljišta u vreme donošenja prvostepene odluke o naknadi. Zbog toga su rešenja nižestepenih sudova, u delu kojim je odlučeno o naknadi za zemljište, ukinuta, ali samo preko dosuđenog iznosa naknade – nema osnova da se rešenja ukinu u celini, jer je prema članu 310. stav 2. Zakona o obligacionim odnosima poverilac dužan da prima delimično ispunjenje obaveze, a predlagači nemaju poseban interes da odbiju prijem dosuđene naknade, i u tom delu predmet je vraćen prvostepenom sudu na ponovni postupak.

U ponovnom postupku prvostepeni sud će otkloniti uočene propuste u utvrđivanju činjeničnog stanja bitnog za odluku o visini naknade za eksproprisano građevinsko zemljište, i istu utvrditi saglasno članu 42. stav 1. u vezi člana 41. stav 2. Zakona o eksproprijaciji, uz uračunavanje određene naknade kao delimičnog ispunjenja obaveze protivnika predlagača.

Odluka o troškovima postupka je ukinuta jer zavisi od konačnog ishoda tog postupka.

Sa svega navedenog, na osnovu člana 416. stav 2. ZPP, u vezi člana 30. stav 2. ZVP, odlučeno je kao u drugom stavu izreke.

Predsednik veća - sudija

Branislav Bosiljković s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković