Presudom Apelacionog suda u Novom Sadu Gž 1322/25 od 01.10.2025. godine, stavom prvim izreke, žalba tuženog je delimično usvojena, delimično odbijena, pa je prvostepena presuda delimično preinačena na način kako je to navedeno u izreci ove presude, a u preostalom pobijanom delu prvostepena presuda je potvrđena. Stavom drugim izreke, odbijen je zahtev tuženog za naknadu troškova žalbenog postupka.

Protiv dela pravnosnažne presude kojim je preinačena prvostepena presuda i odbijen tužbeni zahtev, te odlučeno da svaka stranka snosi svoje parnične troškove, tužioci su blagovremeno izjavili reviziju, zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Revizija je dozvoljena po odredbi člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku – ZPP („Službeni glasnik RS“ br. 72/11 ... 10/23), pa je Vrhovni sud ispitao pobijanu presudu u smislu člana 408. ZPP i utvrdio da je revizija neosnovana.

U postupku donošenja pobijane presude nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, BB (JMBG ...), koji je pokrenuo ovu parnicu, otac tužilaca AA i VV, bio je vlasnik parcele ... KO ..., koja odgovara sadašnjoj katastarskoj parceli broj .../... njiva 4. klase površine 8a 16m2. Deo ove parcele prodao je tužiocima GG i DD 1999. godine, na osnovu čega su se oni upisali kao suvlasnici sa po 448/15691 delova, a zatim su zaključili sudsko poravnanje 26.10.2020. godine, nakon čega su GG i DD bili upisani kao suvlasnici na po 76/816 delova, a BB na 664/816 delova ove parcele. Nakon smrti BB, tužioci AA i VV su po pravnom osnovu nasleđa upisani kao suvlasnici na po 332/816 delova parcele. Počev od Plana detaljne regulacije groblja u Novom Sadu („Službeni list Grada Novog Sada“ br. 15/07), planskom aktivnošću tuženog ova parcela je predviđena za namenu javne površine za gradsko groblje. Površina od 68,47 m2 faktički je privedena planiranoj nameni, kao deo izvedene saobraćajnice, dok se preostali deo ove parcele i dalje nalazi u državini tužilaca. Tržišna vrednost 1 m2 zemljišta na ovom lokalitetu je 10.828,53 dinara.

S obzirom na ovakvo utvrđenje, prvostepeni sud je usvojio u celosti postavljeni tužbeni zahtev, primenom člana 1. Protokola 1 uz Konvenciju za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda i člana 58. Ustava Republike Srbije. Po oceni tog suda, činjenica da je sporna parcela planskim aktima predviđena za javnu namenu već 18 godina, da je deo ove parcele faktički priveden planiranoj nameni, a da tuženi nije preduzeo aktivnosti da je u celosti privede planiranoj nameni, ograničava tužioce u mirnom uživanju imovine. Razlog ovog ograničenja je planska aktivnost tuženog, koji je stoga u obavezi da tužiocima naknadi tržišnu vrednost cele parcele i da se upiše kao njen vlasnik u javnoj evidenciji nepokretnosti.

Drugostepeni sud, rukovođen pravom na mirno uživanje imovine koje je garantovano članom 1. Protokola broj 1. Konvencije za zaštitu ljudskih prava i članom 58. Ustava Republike Srbije, kao i odredbama člana 3. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa i člana 10. Zakona o javnoj svojini, je ocenio da stanovište prvostepenog suda nije prihvatljivo u delu za površinu parcele koja nije privedena planiranoj nameni. Tuženi ima funkciju urbanističkog planiranja građevinskog područja i donošenja prostornih planova, ali za isplatu naknade po osnovu oduzimanja ili lišenja prava svojine sama činjenica donošenja planskih akata ne može se smatrati privođenjem zemljišta nameni. Za isplatu tržišne naknade i obavezu tuženog da izvrši upis svojine nije dovoljna činjenica postojanja planskog akta, ako se ne dokažu činjenice o povredi mirnog uživanja prava na određenom zemljištu i bez oduzimanja. Teret dokazivanja činjenica o ograničenju svojine kao posledici postojanja i sadržini planskog akta tuženog je na tužiocima, po članu 231. ZPP. U sprovedenom postupku nije dokazano da su prava tužilaca ograničena u korišćenju preostalog zemljišta ove parcele, niti da su onemogućeni da zemljištem raspolažu, izdaju ga u zakup i slično, jer o tome tužioci ni u ponovljenom postupku nakon ukidanja prethodne odluke nisu pružili dokaze. Stoga, iz utvrđenih činjenica ne sledi da je kao posledica planske aktivnosti tuženog proizišlo ograničenje u pravima na nepokretnosti u suvlasništvu tužilaca, odnosno da su tužioci ograničeni u pravima na realnom delu ove nepokretnosti.

Po stanovištu Vrhovnog suda, pravilno je drugostepeni sud primenio materijalno pravo kada je preinačio prvostepenu presudu i odbio postavljeni tužbeni zahtev za deo parcele površine 7a 47m2, što predstavlja 92% cele sporne nepokretnosti.

Činjenično je razjašnjeno da je po planskim aktima koji su donošeni u proteklih 18 godina sporna parcela predviđena za javnu namenu – površinu za gradsko groblje, ali da osim manjeg dela parcele, koji površinski predstavlja 8% i zahvaćen je saobraćajnicom, preostali deo površine nije priveden planiranoj nameni. Kako je to i drugostepeni sud našao, nema činjenica koje bi ukazivale da su u proteklom periodu tužioci na bilo koji način ograničeni u dotadašnjem načinu korišćenja parcele, odnosno da postoji uzročnoposledična veza između planske aktivnosti tuženog i sadašnjeg načina korišćenja parcele od strane tužilaca.

Prema članu 3. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa, vlasnik ima pravo da svoju stvar drži, da je koristi i da njome raspolaže u granicama određenim zakonom. Svako je dužan da se uzdržava od povrede prava svojine drugog lica. Prema članu 4. tog zakona, vlasnik ostvaruje pravo svojine u skladu sa prirodom i namenom stvari. Zabranjeno je vršenje prava svojine protivno cilju zbog koga je zakonom ustanovljeno ili priznato.

U konkretnom slučaju, tužioci ne spore da su u posedu spornog dela parcele površine 7a 47m2, ne tvrde da su u proteklom periodu od donošenja prvog Plana detaljne regulacije 2007. godine postojali akti javne vlasti koji su ih ograničavali u faktičkom pravu korišćenja i pribiranja plodova sa ove parcele, niti da su pokušali da parcelu otuđe, ali da zbog postojanja plana to nisu mogli da realizuju, pa je iz navedenih razloga drugostepeni sud, suprotno navodima revizije, pobijanim delom presude pravilno odbio postavljeni tužbeni zahtev.

Iz iznetih razloga, na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Vesna Subić,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković