Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž1 3265/22 od 18.11.2022. godine stavom prvim izreke, odbijena je kao neosnovana žalba tuženog i potvrđena prvostepena u stavu trećem i četvrtom izreke. Stavom drugim izreke, odbija se zahtev tužene za naknadu troškova drugostepenog postupka.

Protiv drugostepene presude tužena je blagovremeno izjavila reviziju iz svih zakonskih razloga.

Ispitujući pravilnost pobijane presude na osnovu člana 408. Zakona o parničnom postupku (“Službeni glasnik RS” broj 72/11...18/20), Vrhovni sud je ocenio da je revizija tužene delimično osnovana.

U postupku donošenja ožalbene presude nisu učinjene bitne povrede odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koje revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, niti druge bitne povrede odredaba parničnog postupka na koje se ukazuje revizijom, obzirom da je pobijana odluka zasnovana je na činjeničnom stanju koje je utvrđeno ocenom dokaza izvršenom od strane prvostepenog suda. Osim toga, ovakvim revizijskim navodima suštinski se osporava pravilnost utvrđenog činjeničnog stanja na kojem su zasnovane nižestepene odluke, što ne predstavlja dozvoljeni revizijski razlog u smislu člana 407. stav 2. Zakona o parničnom postupku.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je bio u radnom odnosu kod tužene na neodređeno vreme na osnovu zaključenog ugovora o radu od 18.05.2004. godine, sa pratećim aneksima ugovora. Od 10.11.2008. godine je obavljao poslove radnog mesta zamenika predsednika Izvršnog odbora saglasno aneksu ugovora od 03.11.2008. godine. Tužilac je podneo zahtev poslodavcu 04.05.2016. godine da mu prestane radni odnos sa 31.05.2016. godine (pogrešno upisano 01.05.2016. god.), te da se izvrši ocena njegovog radnog učinka za 2014. i 2015. godinu. U skladu sa Uputstvom-ocena radnog učinka zaposlenih, tužilac je sačinio Izveštaj o učinku za 2014. godinu i dao samoprocenu rada prema postavljenim ciljevima, koji nije potpisan od strane nadležnog organa tužene Compensation Committee. Između stranaka zaključen je Sporazum od 27.05.2016. godine o prestaku radnog odnosa zaključno sa 31.05.2016. godine, primenom člana 177. Zakona o radu. U odredbi člana 3. tačka 2. alineja 3. i 4. tog sporazuma, tužilac i tužena su se saglasili da tužilac ima pravo na jednokratnu godišnju nagradu iz dobitka (STI) srazmerno vremenu provedenom na radu u godini za koju se isplaćuje i skladu sa aktim banke, Aneksom ugovora od 16.02.2011 godine (ugovoreno u članu 3.) i Aneksom ugovora od 20.12.2012. godine (ugovoreno u članu 2.), kao i LTI za godine za koje je utvrđeno pravo, a isplaćuje se pod uslovima iz tačke 5.2 pod b) „Nagrade iz dobitka“ člana 2. Aneksa od 16.02.2011. godine i člana 1. Aneksa od 20.12.2012. godine. Navedenim aneksima ugovoreno je pravo tužioca na deo zarade po osnovu radnog učinka i nagrade iz dobitka, kao i uslovi, način obračuna i isplate, i rokovi u kojima se isplaćuje ugovorena jednokratna godišnja nagrada iz dobiti.

U vezi sa ugovorenom nagradom tužioca, a radi isplate nagrade i načina obračuna nagrade (LTI) za 2011, 2012. i 2013. godinu, donete su Odluke organa tužene Compensation Committee, br. 6185-2 od 22.03.2012. godine, br. 5220/3 od 05.03.2013. godine i br. 3538/3 od 28.02.2014. godine. Skupština tužene banke je donela Odluku o raspodeli dobitka iz 2011. godine i kumuliranog neraspoređenog dobitka iz ranijih godina od 25.04.2012. godine, Odluku o raspodeli dobitka iz 2012. godine i kumuliranog neraspoređenog dobitka iz ranijih godina od 24.04.2013. godine i Odluku o raspodeli dobitka iz 2013. godine, broj 5060/3 od 17.04.2014. godine. Izvršni odbor tužene doneo je Odluku br. 8829 od 26.04.2012. godine, Odluku broj 10091 od 26.04.2013. godine i Odluku broj 8062 od 23.04.2014. godine koje su se odnosile na raspodelu dobiti saglasno odlukama Skupštine banke, kojima je utvrđeno pravo tužioca i visina nagrada za isplatu iz dobitka STI (jednokratna godišnja nagrada) i LTI (dugoročni program nagrađivanja), a prema procentu za radni učinak „A“ za 2011. i 2012. godinu i za 2013. godinu prema procentu za radni učinak „B“.

Skupština tužene banke je donela Odluku o raspodeli dobitka iz 2014. godine i neraspoređenog dobitka iz ranijih godina od 04.06.2015. godine, kojom je određeno da se nagrade iz dobitka raspoređuju za članove menadžmenta banke i zaposlenima u skladu sa odlukom Compensation Committee. Tom odlukom ovlašćen je Izvršni odbor da u skladu sa odlukom Compensation Committee i internim aktima banke donese odluku o visini nagrade iz dobitka (primanja iz dobitka) zaposlenima u banci utvrđene odlukom Compensation Committee. Rešenjem Narodne banke Srbije – Uprave za nadzor nad finasijskim intitucijama od 05.09.2016. godine odbijen je zahtev za davanje prethodnog odobrenja tuženoj banci za raspodelu dobiti (isplatom dividendi svojim akcionarima ili isplatom učešča u dobiti i drugih davanja iz dobiti banke članovima organa upravljanja i zaposlenima u banci) koja se odnosi na 2014. i 2015. godinu, zbog neotklanjanja nepravilnosti u poslovanju i iskazanog gubitka (u kvartalima koji su prethodili). Odlukom Izvršnog odbora o isplati nagrade iz dobitka zaposlenima banke za 2014. godinu od 17.09.2020. godine, određeno je da se saglasno principima isplate nagrade iz dobitka utvrđenim na sednici Compensation Committee održanoj dana 20.03.2020. godine, zaposlenima banke utvrđen je način raspodele nagrade za 2014. godinu prema iskazanim platnim razredima i ocenama radnog učinka i procentu utvrđivanja nagrada iz dobitka, a koja će se isplatiti 21.09.2020. godine. Odredbama svih prethodno navedenih akata tužene banke predviđen je način obračuna nagrade iz dobitka, kao i rokovi isplate. Na osnovu nalaza veštaka i dopunskog nalaza veštaka utvrđena je visina novčanog potraživanja za 2011, 2012, 2013. i 2014. godine, te da je 21.09.2020. godine tužena ostalim zaposlenima isplatila STI (jednokratna godišnja nagrada) za 2014. godinu.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su primenom članova 14. i 105. Zakona o radu, zaključili da je tužena u obavezi da tužiocu isplati iznose nagrade iz dobitka LTI za 2011, 2012, 2013. i 2014. godinu, koja dospeva istekom perioda od 36 meseci (period čekanja) od donošenja odluke Izvršnog odbora i nagrade iz dobitka STI za 2014. godinu, te da je neosnovan istaknut prigovor zastarelosti predmetnih novčanih potraživanja. U konkretnom slučaju, pravo zaposlenog na učešće u dobiti ugovoreno je aneksom ugovora o radu, ispoštovana je procedura i uslovi za sticanje nagrade iz dobitka za 2011, 2012. i 2013. godinu, a saglasno konačnim odlukama nadležnih organa tužene, tužiocu je utvrđeno pravo na LTI za svaku od navedenih godina. Imajući u vidu odredbe sporazuma o prestanku radnog odnosa, te da je tužena donela odluku o isplati nagrade iz dobitka za 2014 godine, da je u toj godini poslovala pozitivno i da je zaposlenima isplaćena nagrada iz dobitka STI za 2014. godinu, a da je tužilac blagovremeno podneo zahtev za ocenjivanje svog radnog učinka za 2014. godinu usled čega ne može da trpi posledice nepostupanja poslodavca u skladu sa Uputstvom o ocenjivanju, ocenili su da tužilac osnovano potražuje isplatu nagrade iz dobitka-LTI (dugoročni program nagrađivanja) i jednokratnu godišnju nagradu- STI i za 2014. poslovnu godinu.

Po stanovištu Vrhovnog suda, nisu osnovani navodi revidenta o pogrešnoj primeni materijalnog prava u odnosu na novčano potraživanje na ime nagrade iz dobitka-LTI (dugoročni program nagrađivanja) za 2011, 2012. i 2013. godinu.

Odredbom člana 105. Zakona o radu, propisano je da zarada iz člana 104. stav 1. ovog zakona, sastoji se od zarade za obavljeni rad i vreme provedeno na radu, zarade po osnovu doprinosa zaposlenog poslovnom uspehu poslodavca (nagrade, bonusi i sl.) i drugih primanja po osnovu radnog odnosa, u skladu sa opštim aktom i ugovorom o radu. Stavom 2. je propisano da se pod zaradom u smislu stava 1. ovog člana smatra se zarada koja sadrži porez i doprinose koji se plaćaju iz zarade, dok je stavom 3. propisano da se pod zaradom u smislu stava 1. ovog člana smatraju sva primanja iz radnog odnosa, osim primanja iz člana 14, člana 42. stav 3. tač. 4) i 5), člana 118. tač. 1-4), člana 119, člana 120. tačka 1) i člana 158. ovog zakona.

Odredbom člana 14. istog zakona, propisano je da ugovorom o radu ili odlukom poslodavca može se utvrditi učešće zaposlenog u dobiti ostvarenoj u poslovnoj godini, u skladu sa zakonom i opštim aktom. Dakle, to pravo zaposlenog regulisano je kao mogućnost da se na autonomnoj osnovi predvidi učešće zaposlenog u dobiti poslodavca ostvarenoj u poslovnoj godini, a ne kao obaveza poslodavca, a pravo na isplatu po tom osnovu utvrđuje poslodavac odlukom, kao u konkretnom slučaju u pogledu nagrade iz dobitka-LTI (dugoročni program nagrađivanja) za 2011, 2012. i 2013. godinu.

Politikom zarada i drugih primanja zaposlenih kod tužene određeno je da Skupština banke po usvajanju izveštaja o poslovanju banke donosi odluku o raspordeli dobitka ostvarenih u poslovnoj godoni kojom se utvrđuje iznos neto dobitka koji se raspodeljuje kao nagrada iz dobiti zaposlenima koji po osnovu radnog učinka za poslovnu godinu za koju se isplaćuje dobije ocenu A, B ili C. Visina zavisi od posla koji zaposleni obavlja, isplaćuje se jenokratno najkasnije 30 dana od dana donošenja odluke Skupštine banke -STI i isplatom u roku od 36 meseci (period čekanja) od dana donošenja odluke Skupštine banke -LTI (tačka 5.4).

U konkretnom slučaju prema utvrđenom činjeničnom stanju nadležni organi tužene Compensation Committee i Skupština banke, doneli su odluke o raspodeli dobitka koje su sadržale i nagradu iz dobitka za zaposlene u skladu sa politikm zarada i drugih primanja (LTI) za 2011, 2012. i 2013. godinu. Skupština banke je za svaku odluku o raspodeli dobiti ovlastila Izvršni odbor da donese odluku o visini nagrade iz dobitka što je izvršni odbor i učinio. Tim odlukama utvrđeno je određenim zaposlenima, među kojima je i tužilac, pravo na nagradu iz dobitka i pravo na isplatu nagrade iz dobitka LTI (dugoročni program nagrađivanja) za 2011, 2012. i 2013. godinu (jer ispunjavaju uslov za isplatu), određen je način obračuna i visina iste, kao i rokovi za isplatu i to 30 dana od dana obračuna LTI-poslednjeg dana perioda čekanja (36 meseci). Navedene odluke kao konačne, proizvele su dejstvo o čemu je tužena u pisanoj formi obavestila tužioca (aktim od 24.05.2012.godine, 03.06.2013. godine i 01.09.2014. godine) i iste ne mogu biti predmet preispitivanja u ovoj parnici (radni spor), imajući pri tom u vidu da tužena nije dostavila dokaz da je eventualno pokrenut postupak pred sudom za utvrđenje ništavosti neke od navedenih odluka. Takođe, na osnovu člana 177. Zakona o radu tužena je sa tužiocem zaključila sporazum o prestaku radnog odnosa kojim je ugovoreno njegovo pravo na nagradu iz dobitka, iz kojih razloga se neosnovno revizijom ukazuje na gubitak prava na LTI u slučaju podnošenja ostavke na lični zahtev i ništavost sporazuma.

U toj situaciji je bez uticaja i pozivanje tuženog u reviziji na odredbe člana 61. i 65. Zakona o privrednim društvima, te da pravo na predmetnu isplatu zavisi od prethodno donete Odluka Skupštine kojom bi akcionari bili upoznati da postoji lični interes tužioca sa navedenom isplatom, a radi odobravanja isplate.

Neosnovano se navodima revizije ukazuje da time što je rešenjem Narodne banke Srbije od 05.09.2016. godine tuženoj uskraćeno davanje prethodnog odobrenja za raspodelu dobiti i da tužiocu zato nisu mogle biti isplaćene tražene nagrade iz dobiti. Ovo iz razloga što se navedeno rešenje NBS doneto primenom člana 25. Zakona o bankama, odnosi na raspodelu dobiti iz 2014. i 2015. godine isplatom dividendi svojim akcionarima ili isplatom učešća u dobiti, odnosno drugih davanja iz dobiti banke za navedene godine i ne može se primenjivati retroaktivno, a iz priložene potvrde NBS od 9.10.2020 godine proilazi da je tužena banka bila pod korektivnim merama u periodu od 10.06.2014. godine do 1.07.2020. godine, kako to pravilno zaključuju nižestepeni sudovi. Takođe, sa stanovišta pravilne primene materijalnog prava sudovi nalaze da je neosnovan istaknut prigovor zastarelosti novčanog potraživanja, budući da utvrđeni iznosi nagrade iz dobitka LTI (dugoročni program nagrađivanja) dospevaju na naplatu istekom 36 meseci od donošenja odluke u skladu sa opštim aktom tužene banke. Imajući u vidu dospelosti za svako pojedinačno potraživanje LTI za 2011, 2012. i 2013. godine, a da je tužba u ovoj pravnoj stvari podneta 19.04.2018. godine, to nije protekao trogodišnji rok zastarelosti u smislu člana 196 Zakona o radu.

Sledom izloženog, tužena je u obavezi da tužiocu naknadi štetu u visini neisplaćene nagrade iz dobitka-LTI (dugoročni program nagrađivanja) za 2011, 2012. i 2013. godinu, u skladu sa donetim odlukama nadležnih organa tužene (Compensation Committee, Skupštine i Izvršnog odbora) u propisanoj proceduri kojim je tužiocu utvrđeno pravo na te isplate, u skladu sa zaključenim aneksima ugovora o radu kojim su uređena međusobna prava i obaveze i zaključenim sporazumom o prestanku radnog odnosa, a u visini potraživanja utvrđenoj nalazom veštaka koji je sačinjen na osnovu dokumentacije koje je tužena dostavila.

Shodno izloženom, na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, Vrhovni sud je odlučio kao u stavu drugom izreke.

Međutim, po oceni Vrhovnog suda, u pogledu dela tužbenog zahteva za isplatu potraživanje iz dobitka STI (jednokratna godišnja nagrada) i LTI (dugoročni program nagrađivanja) za 2014.godinu, pravilnost primene materijalnog prava se za sada ne može ispitati zbog nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja.

Aneksima ugovora o radu od 16.02.2011. godine i 20.12.2012. godine ugovoreno je pravo tužioca na učešće u dobiti poslodavca u poslovnoj godini, u skladu sa zakonom i opštim aktima poslodavca, pri tom pravo na isplatu tog novčanog potraživanja u pogledu uslova, obima i načina isplate utvrđuje poslodavac. Odlukom Skupštine tužene banke o raspodeli dobitka iz 2014. godine i neraspoređenog dobitka iz ranijih godina od 04.06.2015. godine, određena je namena raspodele između ostalih i za nagrade iz dobitka za članove menadžmenta banke i zaposlenima u skladu sa odlukom Compensation Committee. Tom odlukom ovlašćen je Izvršni odbor banke da donese odluku o visini nagrade iz dobitka (primanja iz dobitka) zaposlenima u banci u skladu sa odlukom Compensation Committee i internim aktima banke. Nakon donetog rešenja Narodne banke Srbije od 05.09.2016. godine koja se odnosi na 2014. i 2015. godinu i perioda od 10.06.2014. godine do 1.07.2020. godine kada je tužena banka bila pod korektivnim merama, Izvršni odbor tužene doneo je odluke o isplati nagrade iz dobitka zaposlenima za 2014. godinu broj 575/O i broj 579/O obe od 17.09.2020. godine (zasnovane na odluci Skupštine banke od 04.06.2016. godine). U odluci broj 575/O u kojoj je konstatovano da je doneta saglasno principima isplate nagrade iz dobitka utvrđenim na sednici Compensation Committee održanoj dana 20.03.2020. godine, određeni su uslovi i način raspodele nagrade za 2014. godinu zaposlenima banke i da će se isplatiti 21.09.2020. godine, ali pri tom (za razliku od ranije donetih odluke) bez utvrđenja kojim zaposlenima i u kojoj visini se utvrđuje pravo na isplatu tog potraživanja.

U vreme donošenja navedenih odluka izvršnog odbora tužene, tužilac nije bio u radnom odnosu kod tužene. Međutim, nižestepeni sudovi nisu imali u vidu da je odlukom broj 575/O u članovima 3. i 6. i odlukom broj 579/O u članovima 2. i 5, regulisano pravo na isplatu i zaposlenima kojima je radni odnos prestao, ukoliko ispunjavaju uslove za ostvarivanje prava na LTI i STI za 2014. godinu sa obavezom da dostave kompletirani pisani zahtev za isplatu. Osim toga, stanovište nižestepenih sudova da je tuženi predmetno novčano potraživanje za 2014. godinu isplatio zaposlenima i da zato nije mogao tužioca da stavi u nepovoljniji položaj u odnosu na ostale zaposlene za sada se ne može prihvatiti, a kod utvrđenja da je zaposlenima isplaćena nagrada iz dobitka STI (jednokratna godišnja nagrada) za 2014. godine, pri čemu nije raspravljena okolnost u pogledu isplate tog novčanog potraživanja, kao i isplate nagrade iz dobitka LTI (dugoročni program nagrađivanja), u odnosu na zaposlene kojima je prestao radni odnos kod tužene banke.

Sledom navedenog, prvostepeni sud će u ponovnom postupku potpuno utvrditi činjenično stanje u smislu iznetih primedbi, da bi potom pravilnom primenom materijalnog prava odlučio o tom delu tužbenog zahteva.

Kako odluka o troškovima postupka zavisi od ishoda odluke o glavnoj stvari, to je i ona ukinuta.

Iz navedenih razloga, primenom odredbe člana 416. stav 2. ZPP, Vrhovni sud je odlučio kao u stavu prvom izreke.

Predsednik veća-sudija

Zvezdana Lutovac, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković