Presudom Apelacionog suda u Nišu Gž1 2416/23 od 19.10.2023. godine, stavom prvim izreke, preinačena je navedena presuda Osnovnog suda u Vranju P1 585/21 od 30.03.2023. godine, tako što je usvojen tužbeni zahtev tužilja i obavezana tužena da isplati tužiljama na ime potraživanja koje imaju prema Zdravstvenom centru Vranje po rešenju Osnovnog suda u Vranju Ii 498/18 od 26.02.2018. godine, za period od 23.07.2012. godine do 23.07.2015. godine, na ime duga manje isplaćene uvećane zarade za rad noću, za rad nedeljom i za rad u dane državnih praznika, ponaosob, pojedinačno određene novčane mesečne iznose, sa zakonskom zateznom kamatom, bliže određene u izreci i obavezana tužena da solidarno isplati tužiljama na ime parničnih troškova po presudi Osnovnog suda u Vranju P1 644/15 od 22.12.2016. godine, iznos od 102.200,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom od 13.01.2018. godine do isplate, na ime troškova izvršenja pred sudom po rešenju o izvršenju Osnovnog suda u Vranju II 498/2018 od 26.02.2018. godine, iznos od 7.638,00 dinara i na ime troškova izvršenja nastalih pred izvršiteljem po zaključku izvršitelja II 374/2018 od 27.02.2018. godine, iznos od 17.401,90 dinara i obavezana tužena da isplati tužiljama na ime troškova parničnog postupka iznos od 194.800,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom od izvršnosti presude do isplate.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužena je blagovremeno izjavila reviziju, zbog pogrešne primene materijalnog prava i pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja.

Kako je drugostepeni sud preinačio prvostepenu presudu i odlučio o tužbenom zahtevu tužilja, to je revizija dozvoljena na osnovu člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku - ZPP(„Službeni glasnik RS“ br. 72/11 ... 10/23 – drugi zakon).

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu u smislu člana 403. stav 2. tačka 2. i člana 408. ZPP i utvrdio da revizija nije osnovana.

U provedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju ovaj sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilje su bile u radnom odnosu u Zdravstvenom centru Vranje iz Vranja, koji kao njihov poslodavac, nije im isplatio troškove za rad noću, rad nedeljom i rad u dane državnih praznika u navedenom periodu, utvrđene presudom Osnovnog suda u Vranju P1 644/15 od 22.12.2016. godine. Tužilje su podnele predlog za izvršenje, povodom kojeg je doneto rešenje o izvršenju Ii 498/18 od 26.02.2018. godine, kojim je određeno izvršenje na novčanim sredstvima izvršnog dužnika Zdravstvenog centra Vranje. Izvršenje prema navedenom rešenju sprovodi javni izvršitelj Aleksandar Nikolić iz Vranja u predmetu II 384/2018, na osnovu zaključka II 384/2018 od 27.02.2018. godine, radi naplate novčanog potraživanja. Račun Zdravstvenog centra Vranje u neprekidnoj blokadi više od 1897 dana. Izvršenje nije moglo biti sprovedeno plenidbom novčanih sredstava sa računa, kao ni sprovedeno na drugim sredstvima izvršenja, s obzirom na to da su članom 16. stav 5. Zakona o javnoj svojini pokretne i nepokretne stvari koje koriste Zdravstene ustanove koje su osnovane u skladu sa Planom mreže zdravstvenih ustanova izuzetih od izvršenja. Na osnovu veštačenja od strane veštaka finansijske struke utvrđeno je da Zdravstveni centar u Vranju pretežno finansira iz ustupljenih javnih prihoda (doprinosa za obavezno zdravstveno osiguranje), to jest iz sredstava dobijenih od strane Republičkog fonda za zdravstevno osiguranje, Filijala u Vranju i da u 2018. godini učešće prihoda ostvarenih transferom sredstava od RFZO Filijala u Vranju u ukupnom prihodima Zdravstvenog centra u Vranju iznosi 96.60%, dok učešće ostalih izvora iznosi 3,40% (1,28% iz Budžeta Republike Srbije i 2,12% iz Budžeta Grada Vranja, donacija i pomoći ostalih izvora), u 2019. godini učešće prihoda ostvarenih transferom sredstava od RFZO Filijala u Vranju u ukupnim prihodima Zdravstvenog centra u Vranju iznosi 91,77%, dok učešće ostalih izvora iznosi 8,23% (6,96% iz Budžeta Republike Srbije i 1,27% iz Budžeta Grada Vranja, donacija i pomoći ostalih izvora), u 2020. godini učešće prihoda ostvarenih transferom sredstava od RFZO Filijala Vranja u ukupnim prihodima Zdravstvenog centra u Vranju iznosi 97,86% dok učešće ostalih izvora iznosi 2,14% (0,94% iz Budžeta Republike Srbije i 1,20% iz Budžeta Grada Vranja, donacija i pomoći ostalih izvora).

Kod ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je odbio tužbeni zahtev tužilja, uz zaključak da za isplatu potraživanja iz izvršenja Osnovnog suda u Vranju II 498/18 odgovornost Republike Srbije, kao osnivača Zdravstvenog centra u Vranju mogla bi se ustanoviti u smislu člana 14. Zakona o stečaju, tek u situaciji ukoliko bi se neuspešno završio prethodni pokušaj naplate spornog potraživanja u izvršnom postupku, odnosno u situaciji da taj postupak koji se vodi u predmetu Javnog izvršitelja Aleksandra Nikolića iz Vranja II 374/2018 bude obustavljen na osnovu člana 129. stav 1. tačka 6. Zakona o izvršenju i obezbeđenju, kojim je propisano da javni izvršitelj po službenoj dužnosti rešenjem obustavlja izvršni postupak ako je izvršenje postalo nemoguće ili ne može da se sprovede iz drugih razloga, pa kako u konkretnom slučaju navedeni izvršni postupak nije obustavljen, to ne postoje uslovi za aktiviranje citiranog pravila o solidarnoj odgovornosti Repbulike Srbije, kao osnivača Zdravstvenog centra Vranje.

Međutim, drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu i usvojio tužbeni zahtev tužilja, uz zaključak, da kako je pravnosnažnom i izvršnom sudskom odlukom utvrđena određena obaveza, u konkretnom slučaju Zdravstvenog centra Vranje iz Vranja, koju obavezu to pravno lice ne može da ispuni, jer su ispunjeni uslovi za otvaranje stečajnog postupka i kako se nad istim ne može po zakonu sprovesti stečajni postupak, da za navedene obaveze odgovara solidarno i njegov osnivač, odnosno Republika Srbija, pa kako ta odgovoranost nije uslovljena drugim uslovima, pa ni uslovima za obustavljanje izvršnog postupka, propisanim u Zakonu o izvršenju i obezbeđenju, to je obavezao tuženu kao osnivača dužnika da solidarno odgovara za njegove obaveze saglasno članu 14. stav 3. Zakona o stečaju.

Neosnovano se revizijom ukazuje da je drugostepeni sud preinačenjem prvostepene presude i usvajanjem tužbenog zahteva pogrešno primenio materijalno pravo.

Naime, odredbom člana 14. stav 1. Zakona o stečaju („Službeni glasnik RS“ br. 104/09...95/18), pored ostalog, propisano je da se stečajni postupak ne sprovodi ni prema pravnim licima čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina, ili jedinica lokalne samouprave, a koje se isključivo ili pretežno finansira kroz ustupljene javne prihode republičkog budžeta, odnosno budžeta autonomne pokrajine i jedinice lokalne samouprave. Prema stavu 3. navedenog člana, za obaveze pravnog lica nad kojim su u skladu sa stavom 1. tog člana ne sprovodi stečajni postupak solidarno odgovaraju njegovi osnivači.

Kako tužilje svoje novčano potraživanje ne mogu naplatiti, jer se izvršni dužnik nalazi u neprekidnoj blokadi i nad njim ne može sprovesti postupak stečaja, to tužena solidarno odgovara za dugove izvršnog dužnika čiji je osnivač i koji se pretežno finansira kroz ustupljene javne prihode iz Republičiog fonda za zdravstveno osiguranje. Solidarna odgovornost tužene za obaveze Zdravstvenog centra u Vranju, čiji je osnivač, postoji na osnovu citiranih odredbi člana 14. Zakona o stečaju, u slučaju kada su ispunjeni materijalno pravni uslovi za otvaranje stečajnog postupka, što je i trajna nesposobnost dužnika za plaćanje.

Prigovor tužene o zastarelosti potraživanja sa pozivom na član 196. Zakona o radu, nije osnovan. Prema članu 196. Zakona o radu, („Službeni glasnik RS“ broj 24/05 ... 95/18 - autentično tumačnje) sva novčana potraživanja iz radnog odnosa zastarevaju u roku od 3 godine od dana nastanka obaveze. Međutim, u ovoj parnici ovaj zakonski rok se ne primenjuje, s obzirom na to da su sudskom presudom utvrđena potraživanja tužilja, radi čijeg ostvarenja je zahtevana sudska zaštita i u tom slučaju se primenjuje poseban rok zastarelosti od 10 godina propisan članom 379. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima („Službeni list SFRJ“ br. 29/78 ... „Službeni glasnik RS“ broj 18/20). Potraživanje tužilja je utvrđeno pravnosnažnom presudom Osnovnog suda u Vranju P1 644/15 od 22.11.2016. godine, a tužba u ovoj parnici je podneta 27.08.2021. godine, pre isteka roka zastarelosti predviđenog članom 379. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima, zbog čega potraživanje tužilja prema tuženoj nije zastarelo.

Kako se odbija kao neosnovana revizija tužene i navodi iz revizije nisu od uticaja na drugačiju odluku ovoga suda, to nije neophodno dalje detaljno obrazlagati ovu presudu u smislu člana 414. stav 2. ZPP.

Iz navedenih razloga, Vrhovni sud je primenom člana 414. stav 1. ZPP, odlučeno kao u izreci.

Predsednik veća - sudija

Jelica Bojanić Kerkez, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković