Po oceni Vrhovnog suda, o reviziji predlagača predviđenoj navedenom odredbom (posebna revizija), u ovoj pravnoj stvari potrebno je odlučivati radi ujednačavanja sudske prakse, zbog čega je na osnovu člana 404. ZPP u vezi člana 30. stav 2. ZVP odlučeno kao u prvom stavu izreke.

Odlučujući o izjavljenoj reviziji, na osnovu člana 408. ZPP, Vrhovni sud je našao da je predlagačeva revizija osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, pravnosnažnim rešenjem opštinskog organa uprave Opštine Ruma br. 465-90/2021 od 29.04.2021. godine, koje je izmenjeno rešenjem istog organa br. 465-90/2021 od 25.11.2022. godine, od predlagača je eksproprisana parcela .../... – njiva 5.klase površine 52ara 88m2, upisana u list nepokretnosti br. ... KO ... . Eksproprijacija je izvršena za potrebe izgradnje državnog puta Ruma-Šabac-Loznica. Po proceni Poreske uprave tržišna vrednost poljoprivrednog zemljišta-njive 5.klase, iznosi 100,00 dinara po 1m2. Nalazom veštaka poljoprivredne struke tržišna vrednost eksproprisanog zemljišta iznosi 367,00 dinara po 1m2, odnosno za površinu eksproprisane parcele u iznosu od ukupno 1.940.696,00 dinar.a

Na osnovu tako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su primenom člana 41. stav 2. i člana 42. Zakona o eksproprijaciji odredio naknadu za eksproprisanu parcelu u visini utvrđenoj veštačenjem. Po stanovištu sudova, visina naknade se određuje prema tržišnoj vrednosti eksproprisane parcele kao poljoprivrednog zemljišta i nema mesta određivanju naknade u visini njene tržišne vrednosti kao građevinskog zemljišta, jer je odlučna činjenica status zemljišta u vreme eksproprijacije, a ne njegova namena i potreba zbog kojih je eksproprisana. Zato u ovom slučaju, po mišljenju nižestepenih sudova, nema mesta primeni člana 88. Zakona o planiranju i izgradnji jer raniji vlasnik poljoprivrednog zemljišta, kome je stupanjem na snagu vansudskog akta promenjena namena u građevinsko zemljište, ostvaruje sva prava vlasnika na građevinskom zemljištu u skladu sa tim zakonom (stav deveti), ali ne i u pogledu prava na naknadu u slučaju eksproprijacije, koja se određuje prema vrednosti poljoprivrednog zemljišta.

Iz tih razloga, nižestepeni sudovi nisu uzeli u obzir ni cenili nalaz veštaka građevinske struke kojim je utvrđena visina naknade za eksproprisanu parcelu predlagača kao građevinskog zemljišta.

Po nalaženju revizijskog suda, osnovani su navodi predlagača da su nižestepeni sudovi u ovoj pravnoj stvari pogrešno primenili materijalno pravo i da zato činjenično stanje nije pravilno i u potpunosti utvrđeno.

Prema odredbi člana 42. stav 1. Zakona o eksproprijaciji, naknada za poljoprivredno i građevinsko zemljište određuje se u novcu, po tržišnoj ceni takvog zemljišta, ako zakonom nije drugačije propisano.

Zakonom o poljoprivrednom zemljištu („Službeni glasnik RS“ br.62/26...95/08) propisano je da se poljoprivrednim zemljištem smatra zemljište koje se koristi za poljoprivrednu proizvodnju (njive, vrtovi, voćnjaci, vinogradi, livade, pašnjaci, ribnjaci, trstici i močvare), kao i zemljište koje se može privesti nameni za poljoprivrednu proizvodnju (član 2. stav 1.). Odredbom člana 3. tog zakona propisano je da se poljoprivredno zemljište koje je u skladu sa posebnim zakonom određeno kao građevinsko zemljište, do njegovog privođenja nameni koristi za poljoprivrednu proizvodnju.

Odredbom člana 82. Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“ br. 72/09...52/21), važećeg u vreme kada je donet planski akt – Prostorni plan područja posebne namene infrastrukturnog koridora državnog puta I reda br. 21 Novi Sad-Ruma-Šabac i državnog puta I reda br. 19 Šabac-Loznica i izvršena eksproprijacija, propisano je da je građevinsko zemljište ono koje je određeno zakonom ili planskim dokumetnom za izgradnju i korišćenje objekata, kao i zemljište na kome su izgrađeni objekti u skladu sa zakonom. Prema članu 88. tog zakona, kada se planskim dokumentom promeni namena poljoprivrednog i šumskog zemljišta u građevinsko zemljište, organ nadležan za donošenje planskog dokumenta dužan je da u roku od 15 dana od stupanja na snagu tog dokumenta, organu nadležnom za poslove državnog premera i katastra dostavi planski dokument koji sadrži popis katastarskih parcela kojima je promenjena namena ili opis granice planskog dokumenta sa popisom katastarskih parcela, i sa odgovarajućim grafičkim prikazom (stav 1.); organ nadležan za poslove državnog premera i katastra u roku od 15 dana po dobijanju akta iz stava prvog, rešenjem provodi nastalu promenu i stavlja zabeležbu o obavezi plaćanja naknade za promenu namene poljoprivrednog i šumskog zemljišta u bazu podataka katastra nepokretnosti za koje se izdaje list nepokretnosti (stav drugi); od dana stupanja na snagu planskog dokumenta kojim je izvršena promena nemene poljoprivrednog i šumskog zemljišta u građevinsko zemljište, vlasnik takvog zemljišta ostvaruje sva prava vlasnika na građevinskom zemljištu, u skladu sa tim zakonom (stav deveti).

Predlagaču je eksproprisano zemljište radi izgradnje autoputa, u skladu sa Uredbom o izmenama i dopunama Uredbe o utvrđivanju prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora državnog puta I reda br. 21 Novi Sad- Ruma-Šabac i državnog puta I reda br. 19 Šabac-Loznica („Službeni glasnik RS“ br. 40 od 08.01.2011. godine) koja je stupila na snagu osmog dana od dana objavljivanja. Stupanjem na snagu tog prostornog plana (Planskog dokumenta) koji obuhvata i zemljište eksproprisano od predlagača, ono je postalo građevinsko zemljište u značenju iz člana 82. Zakona o planiranju i izgradnji, bez obzira što takva promena njegove namene nije provedena u katastru nepokretnosti – propustom donosioca planskog akta da postupi po članu 88. stav 1. navedenog zakona, ili propustom organa nadležnog za poslove državnog premera i katastra da postupi u skladu sa stavom drugim tog člana.

Sledstveno izloženom, predmetna parcela je građevinsko zemljište određeno planskim dokumentom za izgradnju objekta – autoputa, koji je stupio na snagu pre donošenja rešenja o eksproprijaciji. Zbog toga predlagač u odnosu na to zemljište, saglasno članu 88. stav 9. Zakona o planiranju i izgradnji, ostvaruje sva prava vlasnika građevinskog zemljišta u smislu tog zakona, ali i pravo na naknadu za građevinsko zemljište u skladu sa članom 42. stav 1. Zakona o eksproprijaciji jer je ono u vreme eksproprijacije po zakonu imalo status građevinskog zemljišta.

Iz navedenih razloga, nalazeći da nema osnova za preinačenje nižestepenih rešenja i određivanje naknade za eksproprisanu parcelu kao građevinsko zemljište (nižestepeni sudovi nisu uzeli u obzir i cenili nalaz veštaka o visini naknade za građevinsko zemljište), Vrhovni sud je ukinuo oba rešenja ali samo u delu preko dosuđenog iznosa (nema osnova da se rešenja ukinu u celini, jer je prema članu 310. stav 2. Zakona o obligacionim odnosima poverilac dužan da primi delimično ispunjenje novčane obaveze, osim ako ima poseban interes da ga odbije), i u tom delu predmet je vraćen prvostepenom sudu na ponovni postupak.

U ponovnom postupku prvostepeni sud će utvrditi visinu naknade za eksproprisanu parcelu kao građevinsko zemljište, saglasno članu 42. stav 1. u vezi člana 41. stav 1. Zakona o eksproprijaciji, uz uračunavanja određene naknade kao delimičnog ispunjenja obaveze protivnika predlagača.

Ukinuta je u i odluka o troškovima postupka jer zavisi od konačnog ishoda ovog postupka.

Sa svega navedenog, na osnovu člana 416. stav 2. ZPP u vezi člana 30. stav 2. ZVP, odlučeno je kao u drugom stavu izreke.

Predsednik veća - sudija

Branislav Bosiljković,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković