Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Vesne Subić, predsednika veća, Radoslave Mađarov i Zorice Bulajić, članova veća, u parnici iz radnog odnosa tužilaca AA, BB, VV, GG, svi iz ..., DD iz ..., ĐĐ iz ... i EE iz ..., čiji je zajednički punomoćnik Ljubica Silić, advokat iz ..., protiv tuženog AD „Elektroprivreda Srbija“ Beograd - Ogranak „Panonske TE – TO“ Novi Sad, čiji je punomoćnik Sabahudin Tahirović, advokat iz ..., radi naknade štete, odlučujući o revizijama tužilje AA i tuženog izjavljenim protiv presude Apelacionog suda u Novom Sadu Gž1 1804/24 od 01.07.2025. godine, u sednici održanoj 23.01.2026. godine, doneo je

R E Š E NJ E

UKIDA SE presuda Apelacionog suda u Novom Sadu Gž1 1804/24 od 01.07.2025. godine u delu kojim je odlučeno o tužbenim zahtevima tužilaca i troškovima postupka i predmet vraća drugostepenom sudu na ponovno suđenje.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Apelacionog suda u Novom Sadu Gž1 1804/24 od 01.07.2025. godine, donetom na osnovu održane rasprave pred drugostepenim sudom, ukinuta je presuda Osnovnog suda u Sremskoj Mitrovici P1 124/20 od 23.05.2024. godine i presuđeno tako što je tuženi obavezan da svakom tužiocu na ime manje isplaćene zarade za period od jula 2013. do septembra 2016. godine isplati pojedinačno označene novčane iznose glavnice, sa zakonskom zateznom kamatom na mesečne iznose koji čine ukupne iznose glavnica, od dospelosti svakog iznosa do isplate. Delimično je odbijen tužbeni zahtev za isplatu tužilje AA preko dosuđenih, a do tužbom traženih iznosa po mesecima, sa pripadajućom zakonskom zateznom kamatom. Tuženi je obavezan da tužiocima naknadi troškove prvostepenog postupka od 1.927.937,00 dinara i troškove drugostepenog postupka od 54.000,00 dinara.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu blagovremene revizije izjavili su tužilja AA i tuženi. Tužilja, s pozivom na član 404. ZPP pobija presudu u odbijajućem delu odluke o njenom tužbenom zahtevu i delu o parničnim troškovima, zbog pogrešne primene materijalnog prava. Tuženi pobija presudu u obavezujućem delu, zbog bitnih povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1. ZPP pred drugostepenim sudom i pogrešne primene materijalnog prava.

Tužioci su podneli odgovor na reviziju.

Revizije su dozvoljene po odredbi člana 403. stav 2. tačka 3. Zakona o parničnom postupku – ZPP („Službeni glasnik RS“ br. 72/11 ... 10/23), pa je Vrhovni sud ispitao pobijanu presudu u delu kojim je odlučeno o zahtevima tužilaca u smislu člana 408. ZPP i utvrdio da je revizija osnovana.

U postupku donošenja pobijane presude nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti. Suprotno ukazivanju tužene, u postupku pred drugostepenim sudom nije učinjena ni relativno bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1. u vezi člana 314. ZPP, pošto je dokazni predlog za mašinsko veštačenje na okolnost činjenica da li su radna mesta tužilaca u poređenju sa radnim mestima zaposlenih u „TE – TO“ Novi Sad radna mesta sa jednakim doprinosom, uz jednaku odgovornost, te da li postoje razlike koje se odnose na složenost i odgovornost ovih poslova, s obzirom na razlike u postrojenjima, opremi, krajnjim proizvodima i drugim karakteristikama proizvodnog procesa, prvi put u toku postupka podnet nakon što je prvostepena presuda ukinuta, bez navođenja izvinjavajućih razloga i zbog toga pravilno odbijen.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, svi tužioci su bili zaposleni kod pravnog prethodnika tuženog u organizacionom delu u Sremskoj Mitrovici, odnosno tužioci DD i EE su i dalje zaposleni kod tuženog u Ogranku „Panonske TE – TO“, Radnoj jedinici u Sremskoj Mitrovici. Poslodavac tužilaca je do 01.07.2015. godine bilo Privredno društvo „Panonske termoelektrane – toplane“ d.o.o. Novi Sad, koje je imalo ogranke, bez pravnih subjektiviteta u Novom Sadu, Zrenjaninu i Sremskoj Mitrovici. Nakon tog perioda, ovo privredno društvo je prestalo da postoji usled pripajanja tuženom, a prema unutrašnjoj organizaciji tuženog i dalje postoji „Ogranak Panonske TE – TO“, sa radnim jedinicama u Novom Sadu, Sremskoj Mitrovici i Zrenjaninu. Koeficijenti poslova svakog radnog mesta zaposlenih u spornom periodu sporazumno su utvrđivani od strane poslodavca i sindikata, u skladu sa Metodologijom za vrednovanje radnih mesta i tabelarnog dela sa koeficijentima za tipska radna mesta. Ovi koeficijenti su bili niži u odnosu na ista radna mesta u „TE – TO“ Novi Sad, sa izuzetkom radnog mesta tužioca EE, koji je zaposlen na radnom mestu „...“, gde je situacija obrnuta. Međutim, ovaj tužilac je u spornom periodu obavljao poslove „...“, za koje radno mesto je u „TE – TO“ Novi Sad predviđen koeficijent 1,918. U ugovorima o radu, odnosno aneksima ovih ugovora koje su tužioci zaključili sa poslodavcem, navedeni su koeficijenti, prema kojima je tužiocima obračunavana i isplaćivana zarada. Na osnovu nalaza veštaka ekonomsko- finansijske struke utvrđena je visina razlike između zarade zaposlenih u radnoj jedinici Novi Sad i zarade tužilaca koja je isplaćena u skladu sa zaključenim ugovorima i aneksima ugovora, koji iznosi su im dosuđeni pobijanom presudom.

Drugostepeni sud odluku o obavezi tuženog na isplatu sporne razlike zarade zasniva na članu 104. Zakona o radu („Službeni glasnik RS“ br. 24/05 ... 75/14), kojim je propisano: pravo zaposlenog na odgovarajuću zaradu, koja se utvrđuje u skladu sa zakonom, opštim aktom i ugovorom o radu (stav 1.); garantovanje zaposlenima jednake zarade za isti rad ili rad iste vrste koji ostvaruju kod poslodavca (stav 2.); pod radom jednake vrednosti podrazumeva se rad za koji se zahteva isti stepen stručne spreme, odnosno obrazovanja, znanja i sposobnosti, u kome je ostvaren jednak radni doprinos uz jednaku odgovornost (stav 3.); odluka poslodavca ili sporazum sa zaposlenima koji nisu u skladu sa stavom 2. ovog člana ništavi su (stav 4.); u slučaju povrede prava iz stava 2. ovog člana zaposleni ima pravo na naknadu štete (stav 5.). Po oceni drugostepenog suda, odluku opredeljuju činjenice da su elementi za obračun zarade zaposlenih u svim organizacionim jedinicama tuženog bili predviđeni u spornom vremenskom periodu kolektivnim ugovorima od 29.04.2013. i 02.04.2015. godine, po kojima se koeficijent za obračun zarade utvrđivao u skladu sa Metodologijom za vrednovanje radnih mesta sa tabelarnim prikazom radnih mesta, koji su sporazumno utvrđivali poslodavac i sindikat tuženog. Tuženi je bio dužan da navede razloge i opravda primenu većeg koeficijenta za zaposlene koji obavljaju poslove sa istim nazivom, istim opisom poslova i istim zahtevom za njihovo obavljanje, što je propustio da učini.

Tužbeni zahtev tužilje AA u visini razlike povrh zarade koja je isplaćena uporednom zaposlenom, sa osnovom u odluci direktora zbog zahteva konkretnog radnog mesta, delimično je odbijen.

Po stanovištu Vrhovnog suda, zbog pogrešne primene materijalnog prava, bitne činjenice nisu potpuno i pravilno utvrđene.

Prema dosadašnjem činjeničnom utvrđenju, visina koeficijenata tužilaca, odnosno uporednih radnika u organizacionom delu u Novom Sadu za obračun zarade utvrđivana je na osnovu sporazuma sindikata i poslodavca i bila je sadržana u Metodologiji za vrednovanje radnih mesta sa tabelarnim delom koeficijenata tipskih radnih mesta. Strukturu koeficijenata za sva radna mesta čine složenost 45%, odgovornost 25% i uslovi rada 30%. Nema podataka da su tužioci pobijali zakonitost zaključenih ugovora o radu, odnosno aneksa ugovora koje su zaključili sa poslodavcem, a na osnovu kojih im je u spornom periodu obračunata i isplaćena zarada.

Imajući u vidu sadržinu raspoloživih dokaza u postupku, drugostepeni sud je prilikom neposrednog raspravljanja na raspravi, na osnovu rasporeda pravila o teretu dokazivanja sadržanih u članu 231. ZPP, bio u obavezi da oceni od kakvog je značaja utvrđena činjenica da je koeficijent svakog radnog mesta zaposlenih u radnim jedinicama bio određen opštim aktom poslodavca, koji nije jednostrani akt već je donet kao rezultat sporazuma sa sindikatom. Nije nedvosmisleno razjašnjeno ni da li su i sa kojim uspehom tužioci pobijali zakonitost zaključenih ugovora o radu, odnosno njihovih aneksa, te ukoliko nisu iz kojih razloga su to propustili da učine.

Naime, nesumnjivo je da je opštim aktima poslodavca rad zaposlenih u radnim jedinicama različito vrednovan od jedinice do jedinice, pri čemu iz priloženih Metodologija proizlazi da su koeficijenti za isplatu zarada zaposlenih u radnoj jedinici u Novom Sadu viši od koeficijenata za radne jedinice u Sremskoj Mitrovici i Zrenjaninu. Ovakvo razlikovanje zahtevalo je utvrđenje da li su složenost, odgovornost i uslovi rada zaposlenih u svim radnim jedinicama poslodavca tužilaca bili jednaki, odnosno kojim kriterijumima su se poslodavac i sindikat zaposlenih rukovodili kada su predvideli razliku u visini zarade za iste poslove, s obzirom na mesto rada.

Pošto u ponovljenom postupku izvede zaključak o bitnim činjenicama za primenu odredbi člana 104. Zakona o radu, drugostepeni sud će biti u prilici da donese zakonitu odluku o postavljenom tužbenom zahtevu i troškovima celog postupka.

Iz iznetih razloga, na osnovu člana 416. stav 2. ZPP, odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Vesna Subić,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković